سنگ‌‌ مزارها یکی از اجزاء جدایی‌ ناپذیر تفکر مرگ در میان تمامی جوامع از روزگاران کهن تا به امروز بوده و ابزاری اساسی برای نمودهای عینی و معنوی آن به‌ کار رفته است. یکی از مناطق مهم در حوزه مطالعات این‌ گونه آثار در منطقه آذربایجان شرقی، شهرستان ورزقان است. برخی از گورستان‌های دوران اسلامی این شهرستان، دارای سنگ‌ قبرهای در اشکال مختلف و مزیین به نقش‌ مایه‌های متنوع بوده که بررسی، مستند نگاری و مطالعه آن‌ها ارزشمند است. این پژوهش، با استفاده از روش توصیفی–تطبیقی، تحلیلی و بر اساس مطالعات میدانی و کتابخانه‌ ای به دنبال اهدافی چون مطالعه سنگ‌ قبرهای دوران اسلامی ورزقان، طبقه‎بندی اشکال سنگ‌ قبرها و بررسی نقش‌ مایه‌های تزیینی در آن‌هاست. نتایج پژوهش نشان می‌دهد که این سنگ‌ قبرها عموما از دوران ایلخانی تا معاصر شکل گرفته‌اند. سنگ‌ قبرهای موجود در این گورستان‌ها از نظر شکل ظاهری به چهار دستۀ کلی؛ صندوقی، گهواره‌ای، پیکرۀ سنگی حیوانی و پلکانی قابل ‌تقسیم بوده و روی آن‌ها نگاره‌هایی چون نقش‌مایه کتیبه، گیاهی، ابزارآلات، هندسی، محراب به کار رفته است. همچنین نتایج دیگر این پژوهش نشان می‌دهد که نقش‌ مایه‌های ایجاد شده، بازتاب اعتقادات مذهبی، اجتماعی و قومی ساکنان منطقه بوده است. به‌طور کلی، هدف اصلی در پژوهش حاضر ضمن دسته بندی و تفکیک اشکال و نقش‌مایه سنگ‌ قبرهای ۱۸ گورستان، تحلیلی بر ریشه‌شناختی برخی اشکال و نقش‌ مایه‌های تزیینی سنگ‌ قبرها، در شهرستان ورزقان پرداخته است. با توجه به اینکه بسیاری از این سنگ ‌قبرها در معرض تخریب هستند، ضرورت مطالعه و ثبت اطلاعات آن‌ها وجود دارد.