دوره 46، شماره 108 - ( 3-1404 )
جلد 46 شماره 108 صفحات 148-117 |
برگشت به فهرست نسخه ها
Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
Roudi F, Raie H, Mohammadmoradi A. (2025). Introducing Samoun as a Part of the Pastoral Landscape in Iran Case Study: Samoun Tattersaq in Mazandaran Province. Athar. 46(108), 117-148. doi:10.22034/Athar.1838
URL: http://athar.richt.ir/article-2-1838-fa.html
URL: http://athar.richt.ir/article-2-1838-fa.html
رودی فاطمه، راعی حسین، محمدمرادی اصغر.(1404). معرفی سامون بهعنوان بخشی از منظرِ شبانی در ایران نمونۀ موردی: سامون تَتِرِساق در بلدۀ مازندران فصلنامه علمی اثر 46 (108) :148-117 10.22034/Athar.1838
فاطمه رودی1 
، حسین راعی*2 ، اصغر محمدمرادی3
، حسین راعی*2 ، اصغر محمدمرادی3
1- دانشجوی کارشناسیارشد رشتۀ حفاظت و مرمت میراث معماری، گروه مرمت، دانشکدۀ معماری شهرسازی، دانشگاه علم و صنعت ایران، تهران، ایران.
2- استادیار گروه مرمت، دانشکدۀ معماری شهرسازی، دانشگاه علم و صنعت ایران، تهران، ایران (نویسندۀ مسئول). ،hoseinraie@iust.ac.ir
3- استاد گروه مرمت، دانشکدۀ معماری شهرسازی، دانشگاه علم و صنعت ایران، تهران، ایران.
2- استادیار گروه مرمت، دانشکدۀ معماری شهرسازی، دانشگاه علم و صنعت ایران، تهران، ایران (نویسندۀ مسئول). ،
3- استاد گروه مرمت، دانشکدۀ معماری شهرسازی، دانشگاه علم و صنعت ایران، تهران، ایران.
چکیده: (3812 مشاهده)
مراتع، نقشی بسیار حیاتی در حفظ تعادل اکوسیستمها و تأمین خوراک دام ایفاء میکنند. بهمنظور حفاظت از دام، بهرهبرداری مناسب از مراتع و تأمین معیشت و زیست جوامع محلی، نظامهای ساختاری و کارکردی متنوعی توسط انسان در طول زمان شکلگرفته و تبدیل به منظرِ شبانی شده است. این منظر در مناطق روستایی ایران با چالشهای متعددی مواجه است. تغییرات اقلیمی، مهاجرت و چرخش از نظام دامداری سنتی به صنعتی، آنها را در معرض زوال و فراموشی قرار داده است. هدف این پژوهش معرفی یکی از اجزای منظرِ شبانی در بلدۀ مازندران بهنام «سامون» است. سامون، ظرفی است عرفی که برای تدقیق مرزهای شبانی، زیستی و معیشتی اهالی اینروستاها از آن استفادهشده و دارای عرصهها و پهنههای مختلف کالبدی و عناصر هویتی غیرکالبدی است. این پژوهش بهدنبال پاسخ به دو پرسش دربارۀ چیستی اندامها، عناصر و ارزشهای موجود در سامون بوده و در این مسیر از روش توصیفی-تحلیلی بهره برده است. نتایج پژوهش نشان میدهد که سامون تَتِرِساق دارای سه عرصۀ زیستی، مرتعی و زراعی بوده و هر یک از عرصهها دارای دو پهنۀ جداگانه هستند. اهالی سامون بهوجودآورنده و توسعهدهندۀ ارزشهای اقتصادی، فرهنگی، اجتماعی و کالبدی در طول قرنها بودهاند و بهنوعی از آن تاکنون پاسداری کردهاند. اما هماکنون با توجه به رشد فزآیندۀ زوال منظر شبانی میبایست با پژوهش گسترده بر وضعیت عرصه و حریم سامونها به مقولاتی چون: ایجاد و تقویت صنایع تبدیلی متوازن جاذب جمعیت و استفاده از ظرفیتهای گردشگری منظرِ شبانی ازجمله اَگریتوریسم و فارمتوریسم نیز توجه نمود.
نوع مطالعه: مقاله پژوهشی |
موضوع مقاله:
پژوهش های مرتبط با میراث فرهنگی
دریافت: 1403/8/19 | پذیرش: 1404/1/20 | انتشار: 1404/3/30
دریافت: 1403/8/19 | پذیرش: 1404/1/20 | انتشار: 1404/3/30
فهرست منابع
1. - اشرفی، جهانگیر، (۱۳۷۷). فرهنگ بزرگ طبری. تهران: نشر نی.
2. - بارانی، حسین، مهرایی، علی، مقدم، محمدرضا، و فرهادی، مرتضی، (۱۳۸۲). «بررسی الگوهای زمانی و مکانی چرای دام در مراتع البرز شرقی». منابع طبیعی ایران، ۵۶(۱): ۱۰-۸. https://journal.ut.ac.ir/article_17296.html
3. - باقری، محمدرضا، و ثنایی، حمیدرضا، (۱۴۰۳). «تحلیل نگرشها دربارۀ بقعۀ امامزاده حسین بن موسی». تاریخ و تمدن اسلامی، ۱۹(۴۵): ۱۵۳-۱۲۹. https://www.magiran.com/p2703978
4. - جمشیدی، گوهر، (۱۴۰۳). «تحلیل نقش میراث روستایی در گردشگری پایدار». مجموعه مقالات هفتمین کنفرانس بینالمللی توسعۀ جغرافیا، گردشگری و توسعه پایدار ایران. https://civilica.com/doc/1911192/
5. - حسینی، سید علی، مصداقی، منصور، و پامبوخچیان، سرکیس، (1390). «مقایسه سه روش برآورد تولید علوفه در مراتع ییلاقی (مطالعه موردی: مراتع سرعلیآباد استان گلستان)». تحقیقات مرتع و بیابان ایران، 18(4): 637-651. https://doi.org/10.22092/ijrdr.2012.102264
6. - حسینزاده، اصغر، حیدری، قدرتالله، معمری، مهدی، و ملایی، مریم، (۱۳۹۷). «ارزیابی تابآوری بومشناختی در مراتع تابستانی: مطالعه موردی چهار نظام عرفی ایل شاهسون، مشگینشهر». روستا و توسعه، ۲۱(۴): ۸۸-۶۹. https://doi.org/10.30490/rvt.0621.85216
7. - حیدری، قدرت اله، بارانی، حسین، عقیلی، سیدمحمود، قربانی پاشاکلایی، جمشید، محبوبی، محمدرضا، خوشفر، غلامرضا، (۱۳۸۸). «نقش سرمایه اجتماعی در مشارکت متقاضیان اجرای طرحهای مرتعداری (مورد مطالعه: مراتع بلده، شمال ایران)». مجله مرتع، ۳(۱): ۱۲۱-۱۳۷. https://pr.rangeland.ir/article_513063.html
8. - رحیمیان، عباس، (۱۴۰۲). «بررسی عناصر کالبدی-فضایی مؤثر بر حس مکان در فضاهای شهری (مورد: پیادهراه فرهنگی شهر رشت)». مجموعه مقالات نهمین کنفرانس ملی علوم معماری و شهرسازی ایران، تهران. https://civilica.com/doc/1893421/
9. - رودی، فاطمه، راعی، حسن، و محمدمرادی، اصغر، (در دست چاپ). «تِلَار و گسنسَره: گونهشناسی میراث شبانی در انگهرود نور». دانش بومی ایران. https://doi.org/10.22054/qjik.2024.78721.1415
10. - زمانیپور، اسد، قلینیا، جواد، و گوته، کمال، (۱۳۸۹). «کاربرد دانش بومی در تولید دام، مطالعه: شهرستان هردنگ». مطالعات فرهنگی و اجتماعی خراسان، ۱: ۹۸-۷۴. https://www.magiran.com/p1141172
11. - سعیدی، عباس، (۱۴۰۳). مبانی جغرافیای روستایی. تهران: انتشارات سمت.
12. - عنابستانی، علیاکبر، سعیدی، عباس، و درویشی، حسن، (1391). «بررسی آثار اقتصادی، اجتماعی، کالبدی و زیست محیطی توسعه گردشگری در سکونتگاههای روستایی از دیدگاه گردشگران و روستاییان (مطالعه موردی: دشت ارژن-فارس)». برنامه ریزی فضایی، 2(2): 1-20. DOR: 20.1001.1.22287485.1391.2.2.1.3
13. - فیروزروز، مصطفی، قربانی، مهدی، و عرفانزاده، رضا، (۱۳۹۵). «دانش بومی و سنتهای محلی در تولید و مدیریت فرآوردههای لبنی دام سبک (مورد مطالعه: روستای تکر، شهرستان نور)». مجله علوم مرتع و آبخیزداری ایران، ۶۹(۳): ۶۷۶-۶۶۱. https://ijnr.areeo.ac.ir/article_118713_en.html
14. - محدّث نوری، میرزا حسین، (۱۳۸۲). پژوهشی درباره نامگذاری منطقه نور و بلده. نور: انتشارات نوید نور.
15. - محمدزادهنصیرآبادی، مهناز، محمدی، فرانک، شرقی، طاهره، و حسینپور، باقر، (1402). «اولویتبندی ابعاد راهاندازی کسبوکار روستایی از دیدگاه کنشگران توسعه روستایی بر اساس تحلیل شبکهای دیمتل (موردمطالعه: دهستان بار اندوز شمالی، شهرستان ارومیه). علوم ترویج و آموزش کشاورزی ایران، 19(2): 1-22. https://doi.org/10.22034/iaeej.2024.418586.1765
16. - مفیدی، مرتضی، بارانی، حسین، عابدی، احمد، معتمدی، جواد، و دربان، علیرضا، (۱۳۹۶). «تبیین شاخصهای ارزیابی پایداری بومشناختی-زیستمحیطی نظامهای سنتی مرتعداری با تأکید بر مراتع تابستانی سهند». مجله پژوهشهای مرتع و بیابان ایران، ۲۴(۲): ۳۰۹-۳۲۴. https://doi.org/10.22092/ijrdr.2017.111888
17. - ندیمی، هادی، ابویی، رضا، و صادقاحمدی، مهدی، (۱۳۹۶). «میراث روستایی و روستائیان در تحول اسناد بینالمللی حفاظت». مطالعات حقوقی و پژوهشنامه حقوق روستا، ۳۶(۱۵۷): ۲۰-۳. https://jhre.ir/article-1-1126-fa.html
18. - مصاحبههای شفاهی (گفتوگوهای شخصی)
19. - حسنی، محمد؛ ۶۵ ساله، زنبوردار، روستای رزان.
20. - مرادی، میثم؛ ۳۰ ساله، چوپان، روستای ایل.
21. - رودی، سلیمان؛ ۸۰ ساله، کشاورز، روستای انگهرود.
22. - مرادی، ابوالفضل؛ ۶۷ ساله، چوپان، روستای ایل.
23. - رودی، جواد؛ ۴۵ ساله، عضو شورای روستا، روستای انگهرود.
25. - Anabestani, A. A., Saeedi, A. & Darvishi, H., (2012). “Investigating the economic, social, physical, and environmental effects of tourism development in rural settlements from the perspectives of tourists and locals (Case study: Dasht Arjan-Fars)”. Comprehensive Humanities Portal, 2(2): 1–20. DOR: 20.1001.1.22287485.1391.2.2.1.3 (In Persian).
26. - Archives des From Provence to Piedmont. (2023). Larouto. https://larouto.eu/en/category/a-spot-of-history/from-provence-to-piedmont/
27. - Ashrafi, J., (1998). The Great Tabari Culture. Tehran: Ney Publications. (In Persian).
28. - Bagheri, M. R. & Sanaei, H. R., (2024). “Analysis of opinions on the tomb of Imamzadeh Hossein ibn Musa”. Journal of Islamic History and Civilization, 19(45): 129–153. https://www.magiran.com/p2703978 (In Persian).
29. - Bălan, M. & Burghelea, C., (2015). “Rural tourism and its implication in the development of the Fundata village”. Procedia - Social and Behavioral Sciences, 188: 276–281. https://doi.org/10.1016/j.sbspro.2015.03.393
30. - Barani, H., Mehraei, A., Moghaddam, M. R. & Farhadi, M., (2003). “Investigating temporal and spatial grazing patterns in the eastern Alborz”. Iranian Journal of Natural Resources, 56(1): 8–10. https://journal.ut.ac.ir/article_17296.html (In Persian).
31. - Eriksson, C., (2011). “What is traditional pastoral farming? The politics of heritage and “real values” in Swedish summer farms (fäbodbruk)”. Pastoralism, 1(25). https://pastoralismjournal.springeropen.com/articles/10.1186/2041-7136-1-25
32. - Firoozrooz, M., Ghorbani, M. & Erfanzadeh, R., (2016). “Indigenous knowledge and local traditions in the production and management of sheep dairy products (Case study: Taker Village, Noor County)”. Iranian Journal of Range and Watershed Management (Iranian Journal of Natural Resources), 69(3): 661–676. https://ijnr.areeo.ac.ir/article_118713_en.html (In Persian).
33. - Hasty, J., Lewis, D. G. & Snipes, M. M., (2022). Pastoralism Introduction to anthropology. In OpenStax. https://openstax.org/books/introduction-anthropology/pages/7-4-pastoralism
34. - Heydari, G., Barani, H., Aghili, S. M., Ghorbani Pashakelai, J., Mahboubi, M. R. & Khoshfah, G., (2009). “The role of social capital in participation for the implementation of rangeland projects from the perspective of project applicants (Case study: Baladeh rangelands, northern Iran)”. Rangeland Journal, 3(1): 121–137. https://pr.rangeland.ir/article_513063.html (In Persian).
35. - Hosseini, A., Mosdaghi, M. & Pamboukhchian, S., (2013). “Comparison of three methods for estimating forage production in summer rangelands (Case study: Soralibad rangelands, Golestan province, Iran)”. Iranian Journal of Range and Desert Research, 21(1): 23–37. https://www.magiran.com/p1153463 (In Persian).
36. - Hosseinzadeh, A., Heydari, G., Moameri, M. & Malaei, M., (2018). “Ecological resilience assessment in summer rangelands: A case study of four customary systems of Shahsavan nomads in Meshginshahr”. Village and Development, 21(4): 69–88. https://doi.org/10.30490/rvt.0621.85216 (In Persian).
37. - Jamshidi, G., (2024). “The analysis of the role of rural heritage in sustainable tourism”. In: Proceedings of the 7th International Conference on the Development of Geography, Tourism, and Sustainable Development of Iran. https://civilica.com/doc/1911192/ (In Persian).
38. - Lambton, A. K. S., (2015). Owner and farmer in Iran (C. Lambton, Trans.). Scientific Publications.
39. - Mofidi, M., Barani, H., Abedi, A., Motamedi, J. & Darban, A. R., (2017). “Explaining indicators for assessing ecological-environmental sustainability of traditional rangeland systems with emphasis on summer rangelands of Sohand”. Iranian Journal of Range and Desert Research, 24(2): 309–324. https://doi.org/10.22092/ijrdr.2017.111888 (In Persian).
40. - Mohammadzadeh Nasirabadi, M., Mohammadi, F., Sharghi, T. & Hosseinpour, B., (2024). “Prioritization of dimensions of rural business start-up from the perspective of rural development actors based on DEMATEL network analysis (Case study: Bar Anduz-e Shomali Rural District, Urmia County)”. Iranian Agricultural Extension and Education Journal, [in press]. https://doi.org/10.22034/iaeej.2024.418586.1765 (In Persian).
41. - Muhaddes Nouri, M. H., (2003). A study on the naming of Noor and Baladeh regions. Noor: Navid-e Noor Publications. (In Persian).
42. - Nadimi, H., Aboui, R. & Sadegh Ahmadi, M., (2017). “Rural heritage and villagers in the evolution of international conservation documents”. JHRE, 36(157): 3–20. https://jhre.ir/article-1-1126-fa.html (In Persian).
43. - Pauler, C. M., Homburger, H., Lüscher, A., Scherer-Lorenzen, M. & Schneider, M. K., (2025). “Ecosystem services in mountain pastures: A complex network of site conditions, climate and management”. Agriculture, Ecosystems & Environment, 377: 109272. https://doi.org/10.1016/j.agee.2024.109272
44. - Rahimian, A., (2023). “Investigation of spatial-physical elements affecting the sense of place in urban spaces (Case study: Rasht Cultural Pedestrian Path, Iran)”. In: Proceedings of the 9th National Scientific Research Conference on the Development and Promotion of Architecture and Urban Planning Sciences of Iran, Tehran, Iran. https://civilica.com/doc/1893421/] (In Persian).
45. - Roudi, F., Raei, H. & Mohammadmoradi, A., (in press). “Telar and Gesn-Sareh: A pastoral heritage typology in AnghehRoud, Noor”. Biannual Journal of Iranian Indigenous Knowledge. https://doi.org/10.22054/qjik.2024.78721.1415 (In Persian).
46. - Saeedi, A., (2024). Foundations of rural geography. Tehran: SAMT Publication. (In Persian).
47. - Smith, J. & Brown, L., (2019). “Sustainable livestock farming in rural areas: A case study from Europe”. Journal of Rural Studies, 25(3): 123–135.
48. - Zamanipour, A., Gholinia, J. & Gothe, K., (2010). “Application of indigenous knowledge in livestock production: A case study of Hardang County”. Journal of Socio-Cultural Studies of Khorasan, 1: 74–98. https://www.magiran.com/p1141172 (In Persian).
49. - Interviews (Personal Communications)
50. - Mohammad Hassani, 65, Beekeeper, Razan Village.
51. - Meysam Moradi, 30, Shepherd, Il Village.
52. - Soleyman Roudi, 80, Farmer, Angheh-Roud Village.
53. - Abolfazl Moradi, 67, Shepherd, Il Village.
54. - Javad Roudi, 45, Village Council Member, Angheh-Roud Village
ارسال پیام به نویسنده مسئول
| بازنشر اطلاعات | |
 |
این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است. |