پژوهشی دربارۀ لوازم آرایش در ایران باستان با تکیه‌بر داده‌های باستان‌شناختی از دورۀ هخامنشی تا پایان دورۀ ساسانی

محمدخانی, کورش; احمدی‌تبت, پریزاد

doi:10.66224/Athar.2042.4063.2

EN FA

دوره 47، شماره 2 - ( 6-1405 ) جلد 47 شماره 2 صفحات 7-34 | برگشت به فهرست نسخه ها

‎ 10.66224/Athar.2042.4063.2

Mendeley

Zotero

RefWorks

Mohammadkhani K, Ahmadi Tabat P. (2026). Research on Cosmetic Implements in Ancient Iran Based on Archaeological Evidence from the Achaemenid Period to the End of the Sasanian Period. Athar. 47(2), 34-7. doi:10.66224/Athar.2042.4063.2
URL: http://athar.richt.ir/article-2-2042-fa.html

محمدخانی کورش، احمدی‌تبت پریزاد.(1405). پژوهشی دربارۀ لوازم آرایش در ایران باستان با تکیه‌بر داده‌های باستان‌شناختی از دورۀ هخامنشی تا پایان دورۀ ساسانی فصلنامه علمی اثر 47 (2) :7-34 10.66224/Athar.2042.4063.2

URL: http://athar.richt.ir/article-2-2042-fa.html

پژوهشی دربارۀ لوازم آرایش در ایران باستان با تکیه‌بر داده‌های باستان‌شناختی از دورۀ هخامنشی تا پایان دورۀ ساسانی

کورش محمدخانی^*¹

، پریزاد احمدی‌تبت²

1- گروه باستان‌شناسی، دانشکدۀ ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران (نویسندۀ مسئول). ، K_mohammadkhani@sbu.ac.com
2- گروه باستان‌شناسی، دانشکدۀ ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران.

چکیده: (3881 مشاهده)

هنر آرایش در ایران باستان، به عنوان یکی از کهن‌ترین جلوه‌های فرهنگی، در دوره‌های مختلف تاریخی شکل‌ها و نمودهای متمایزی یافته است. پژوهش حاضر با تمرکز بر اهمیت و نقش این ابزارها می‌کوشد یکی از جنبه‌های کمتر مطالعۀ شده تاریخ و فرهنگ ایران را شناسایی و تحلیل کند و بدین ترتیب رویکردی نوین برای درک ساختارهای اجتماعی، باورها و مناسک فرهنگی ارائه دهد. این پژوهش در پی پاسخ‌گویی به دو پرسش اصلی است: نخست، اهمیت تاریخی و فرهنگی لوازم خودآرایی در ایران باستان چیست؟ و دوم، این ابزارها در میان کدام گروه‌های اجتماعی رواج داشته‌اند؟ برای پاسخ به این پرسش‌ها، شواهد تاریخی و باستان‌شناختی با بهره‌گیری از یافته‌های کاوش‌ها و منابع مکتوب تحلیل شده‌اند. روش پژوهش توصیفی- تحلیلی است و داده‌ها به دو شیوۀ کتابخانه‌ای و موزه‌ای گردآوری شده‌اند. تمرکز پژوهش بر هفت گروه اصلی لوازم آرایش است؛ گروه‌هایی که نمونه‌هایی از آن‌ها در موزۀ آبگینه و سفالینه‌های ایران و نیز در موزه‌ها و مجموعه‌های شخصی خارج از ایران، ازجمله موزۀ بریتانیا، موزۀ لوور، موزۀ متروپولیتن و موزۀ دانشگاه پنسیلوانیا نگه‌داری می‌شوند. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که لوازم خودآرایی نه تنها بخشی جدایی‌ناپذیر از زندگی مردم بوده‌اند، بلکه استمرار حضور آن‌ها در دوره‌های مختلف تاریخی، اهمیت پایدار تاریخی و فرهنگی آن‌ها را برجسته می‌کند. این ابزارها، که میان زنان و مردان کاربردی مشترک داشته‌اند، در آغاز عمدتاً در ساختارهای درباری و آیینی مورد استفاده قرار می‌گرفتند؛ اما با گذشت زمان، به شکلی ساده‌تر و کارآمدتر در میان اقشار مختلف جامعه گسترش یافتند. با وجود اهمیت موضوع، تاکنون پژوهشی جامع که به طور مستقل به بررسی لوازم خودآرایی پرداخته باشد انجام نشده است؛ از این رو، تحلیل تطبیقی یافته‌های باستان‌شناختی و منابع مکتوب نه تنها به درک جایگاه این ابزارها در زندگی مردم و مناسبات اجتماعی ایران باستان کمک می‌کند، بلکه تا حدی خلاء پژوهشی موجود در این حوزه را نیز برطرف می‌سازد.

واژه‌های کلیدی: آرایش، ایران باستان، مناسک فرهنگی، شواهد باستان‌شناختی، لوازم خودآرایی.

نوع مطالعه: مقاله پژوهشی | موضوع مقاله: باستان شناسی و تاریخ هنر
دریافت: 1404/6/4 | پذیرش: 1404/12/3 | انتشار: 1405/6/30

فهرست منابع

1. _ ابراهیمی‌کوهبنانی، مرجان؛ شایگان، مریم؛ و حجت، محمد، (1401). بازتاب آرایش موی ایرانیان در توصیفات منظومه‌های عاشقانه فارسی. مطالعات ایرانی، 21 (41): 4-29. https://doi.org/10.22103/JIS.2021.17595.2179

2. _ ابن‌حوقل، (1345). صورهالارض. ترجمۀ جعفر شعار، چاپ اول، تهران: انتشارات بنیاد فرهنگ ایران‌زمین.

3. _ اصطخری، ابواسحاق ابراهیم بن محمد فارسی، (1347). مسالک و ممالک. به‌کوشش: ایرج افشار، چاپ اول، تهران: بنگاه ترجمه و نشر کتاب.

4. _ بریان، پیر، (1385). امپراتوری هخامنشی 1. ترجمۀ ناهید فروغان، چاپ دوم، تهران: انتشارات فرزان روز.

5. _ پیتمن، هالی، (1384). هنر عصر مفرغ (جنوب شرق ایران، آسیای میانه غربی و درۀ سند). ترجمۀ کوروش روستایی، چاپ اول، تهران: انتشارات پیشین پژوه.

6. _ توللی، فریدون، (1352). کاوش‌های علمی فسا و آثار باستانی آن حوزه. نشریه وحید، 8 (119): 839-856. https://www.ensani.ir/fa/article/197110

7. _ جعفری‌دهقی، محمود، (1393). «آرایش و پوشش در ایران باستان» در تاریخ جامع ایران (1393). زیر نظر: کاظم موسوی بجنوردی، به سرویراستاری صادق سجادی، جلد 3، تهران: مرکز دایرهالمعارف بزرگ اسلامی، 291-325.

8. _ جعفری‌زاده، مسلم؛ و شیشه‌گر، آمان، (1398). بررسی آثار شیشه‌ای کاخ شائور. مطالعات باستان‌شناسی دانشگاه تهران، 11 (1): 35-54. https://doi.org/10.22059/jarcs.2019.71081

9. _ حاکمی، علی، (1385). گزارش، هشت فصل بررسی و کاوش در شهداد (دشت لوت). چاپ اول، تهران: انتشارات سازمان میراث‌فرهنگی کشور.

10. _ حسینیان‌یگانه، نفیسه؛ شیشه‌گر، آرمان؛ امامی، محمدامین؛ و نژادابراهیمی، صمد، (1400). شناسایی مواد باقیمانده در عطردان‌های شیشه‌ای از دوره اشکانی تا سده‌های نخست دوره اسلامی به روش کروماتوگرافی گازی کوپل شده با طیف سنج جرمی (GC-MS). مطالعات باستان‌شناسی، 13 (1): 25-40. https://doi.org/10.22059/jarcs.2019.271372.142653

11. _ خانپور، آرزو؛ کریمی، عباس؛ و محمدیان‌مغایر، زهره، (1402). فناوری ساخت بطری‌های سر شکل رومی با مطالعه نمونه‌های محفوظ موجود در موزۀ آبگینه و سفالینه‌های ایران. پژوهش‌های باستان‌شناسی ایران، 13 (36): 149-168. https://doi.org/10.22084/nb.2022.25873.2460

12. _ دورانت، ویلیام‌جیمز، (1337). تاریخ تمدن. جلد 1، ترجمۀ احمد آرام و همکاران، چاپ اول، تهران: انتشارات اقبال.

13. _ رضایی، احسان، (1403الف). تاریخ مصور ایران سلوکی و اشکانی. چاپ اول، تهران: انتشارات سایان.

14. _ رضایی، احسان، (1403ب). تاریخ مصور ایران ساسانی. چاپ اول، تهران: انتشارات سایان.

15. _ رهبر، مهدی، (1386). بندیان درگز در فصل یازدهم کاوش‌های باستان‌شناختی. مجموعه مقالات نهمین گردهمایی سالانه باستان‌شناسی، جلد 2. تهران: انتشارات میراث‌فرهنگی.

16. _ سامی، علی، (1348). پارسه و تخت ‌جمشید. چاپ اول، شیراز: اداره کل فرهنگ و هنر استان فارس.

17. _ سمسار، محمدحسن، (1342). آرایش و هنر. ماهنامه هنر و مردم، 11 (16): 33-47. https://elmnet.ir/doc/1829389-21286

18. _ سورتیجی، سامان، (1390). معرفی شیوه تدفینی از دوره ساسانی در قلعه کنگلو واقع در سوادکوه مازندران. مجله مطالعات باستان‌شناسی، 3 (2): 77-92. https://jarcs.ut.ac.ir/article_28857.html

19. _ سیدسجادی، سیدمنصور؛ و شاهین، ستاره، (1397). نور و آتش در شهر سوخته. انتشارات ایران ورجاوند، 1 (1): 5-18. https://www.magiran.com/p2180203

20. _ سیدسجادی، سیدمنصور، (1386). گزارش‌های شهر سوخته 1. چاپ اول، تهران: انتشارات میراث‌فرهنگی کشور.

21. _ شاندور، آلبر، (1335). کورش کبیر. ترجمۀ هادی هدایتی، چاپ اول، تهران: انتشارات دانشگاه تهران.

22. _ عفیفی، رحیم، (1391). ارداویرافنامه (بهشت و دوزخ در آیین مزدیسنی). چاپ پنجم، تهران: انتشارات توس.

23. _ علایی، علی‌اکبر، (1345). آشنایی با مجموعه‌های هنری؛ مجموعه شخصی آقای مهندس فروغی (لوازم‌آرایش در ایران باستان). ماهنامه هنر و مردم، 5 (1): 49-52. https://ensani.ir/fa/article/67536

24. _ کخ، هایدماری، (1376). از زبان داریوش. ترجمۀ پرویز رجبی، چاپ هشتم، تهران: انتشارات کارنگ.

25. _ گزنفون، (1389). زندگی کوروش، تربیت کوروش. ترجمۀ ابوالحسن تهامی، چاپ دوم، تهران: انتشارات نگاه.

26. _ گیرشمن، رومن، (1336). ایران از آغاز تا اسلام. ترجمۀ محمد معین، چاپ اول، تهران: بنگاه ترجمه و نشر کتاب.

27. _ گیرشمن، رومن، (1370). هنر ایران در دوران پارت و ساسانی. ترجمۀ بهرام فره‌وشی، چاپ اول، تهران: انتشارات علمی و فرهنگی.

28. _ گیرشمن، رومن، (1378). بیشاپور، (موزائیک‌های ساسانی). جلد 2، ترجمه اصغر کریمی، چاپ اول، تهران: انتشارات سازمان میراث‌فرهنگی کشور.

29. _ گیرشمن، رومن، (1379). سیلک کاشان. جلد 1، ترجمۀ اصغر کریمی، چاپ اول، تهران: انتشارات سازمان میراث‌فرهنگی کشور.

30. _ لسترنج، گای، (1377). جغرافیای تاریخی سرزمین خلافت شرقی. ترجمۀ محمود عرفان، چاپ سوم، تهران: انتشارات علمی و فرهنگی.

31. _ محبی، حمیدرضا؛ غلامعلی، حاتم؛ و محمدتقی، آشوری، (1393). رفتارشناسی پیکره انسانی در نقش برجسته‌های صخره‌ای ساسانی. پژوهش و هنر، 4 (7): 15-32. https://www.magiran.com/paper/1320139

32. _ میش‌مست‌نهی، مسلم؛ و عابداصفهانی، عباس، (1386). تاریخچه آینه و آینه‌کاری در ایران. مرمت و پژوهش، 1(2): 1-11.

33. _ نگهبان، عزت‌الله، (1378). حفاری‌های مارلیک. جلد 1، چاپ اول، تهران: انتشارات سازمان میراث‌فرهنگی کشور.

34. _ نوروزی‌قرانی، مریم، (1402). «مطالعه آرایش و پوشش موی زنان در ایران باستان براساس شواهد باستان‌شناسی». پایان‌نامۀ کارشناسی‌ارشد، گروه باستان‌شناسی دانشگاه محقق اردبیلی (منتشر نشده).

35. _ ودودی، صدف، (1400). «آینه‌های مفرغی عصرآهن ایران». پایان‌نامۀ کارشناسی‌ارشد، گروه باستان‌شناسی دانشگاه محقق اردبیلی (منتشر نشده).

36. _ ویسهوفر، یوزف، (1377). ایران باستان. ترجمۀ مرتضی ثاقب فر، چاپ اول، تهران: انتشارات ققنوس.

37. _ هلک، ریچارد تریدول، (1395). گل نبشته‌های باروی تخت ‌جمشید متن‌های.A-G. جلد 1، ترجمۀ عبدالمجید ارفعی، چاپ اول، تهران: انتشارات مرکز دایره المعارف بزرگ اسلامی، پژوهشگاه میراث‌فرهنگی و صنایع‌دستی و گردشگری.

39. References

40. - Afifi, R., (2012). Arda Virafnamah: Heaven and Hell in the Zoroastrian Religion. 5th ed., Tehran: Tus Publications (in Persian).

41. - Alaei, A. A., (1966). An introduction to art collections: The private collection of Mr. Engineer Foroughi (cosmetic implements in ancient Iran). Honar o Mardom Monthly, 5(1): 49-52. https://ensani.ir/fa/article/67536 (in Persian).

42. - Borowski, O., (1988). The Biblical Identity of Tel Halif. The Biblical Archaeologist, 104(1): 21-27. https://doi.org/10.2307/3210035

43. - Briant, P., (2006). The Achaemenid Empire, Vol. 1. Translated by N. Foroughan, 2nd ed., Tehran: Farzan-e Rooz Publications (in Persian).

44. - Burn, J., (2000). The Production of Perfumes in Antiquity: The Cases of Delos and Paesturm. American Journal of Archaeology, 104(2): 277-308. https://doi.org/10.2307/507452

45. - Colledge, M., (1967). The Parthians (Ancient Peoples and Places). New York, Praeger.

46. - Daryaee, T., (2012). Sasanian Persia The Rise and Fall of an Empire. I.B.Tauris & Co, Ltd, London-New York. https://doi.org/10.5040/9780755694174

47. - Demorgan, J., (1905). Découverte d’une sépulture achéménide. Mémoires de la Délégation en Perse, (8): 29-58. https://archive.org/details/s3mmoires08franuoft

48. - Durant, W. J., (1958). The Story of Civilization, Vol. 1. Translated by A. Aram et al., 1st ed., Tehran: Eqbal Publications (in Persian).

49. - Ebrahimi-Kouhbanani, M., Shayegan, M. & Hojat, M., (2022). The reflection of Iranian hairstyles in the descriptions of Persian love epics. Journal of Iranian Studies, 21(41): 4-29. https://doi.org/10.22103/JIS.2021.17595.2179 (in Persian).

50. - Eskandari, N., De Carlo, E., Zorzi, F., Dall’Acqua, S., Furlan, C., Artioli, G. & Vidale, M., (2024). A Bronze Age lip-paint from southeastern Iran. Scientific Reports, 14(1): 1-7. https://doi.org/10.1038/s41598-024-52490-w

51. - Estakhri, A. I. I. M. al-Farsi, (1968). Masālik wa Mamālik. Edited by I. Afshar, 1st ed., Tehran: Bonyad-e Tarjomeh va Nashr-e Ketab (in Persian).

52. - Ghirshman, R., (1957). Iran from the Earliest Times to the Islamic Conquest. Translated by M. Moin, 1st ed., Tehran: Bonyad-e Tarjomeh va Nashr-e Ketab (in Persian).

53. - Ghirshman, R., (1991). The Art of Iran during the Parthian and Sasanian Periods. Translated by B. Farahvashi, 1st ed., Tehran: Elmi va Farhangi Publications (in Persian).

54. - Ghirshman, R., (1999). Bishapur: Sasanian Mosaics. Vol. 2. Translated by A. Karimi, 1st ed., Tehran: Cultural Heritage Organization Publications (in Persian).

55. - Ghirshman, R., (2000). Sialk of Kashan. Vol. 1. Translated by A. Karimi, 1st ed., Tehran: Cultural Heritage Organization Publications (in Persian).

56. - Grossmann, R. A, (2002). Ancient Glass: A Guide to the Yale Collection. New Haven, Conn., Yale University Art Gallery.

57. - Hakemi, A., (2006). Report: Eight Seasons of Survey and Excavation at Shahdad (Dasht-e Lut). 1st ed., Tehran: Cultural Heritage Organization Publications (in Persian).

58. - Hallock, R. T., (2016). Persepolis Fortification Tablets: Texts A-G, Vol. 1. Translated by A. Arfa‘i, 1st ed., Tehran: Center for the Great Islamic Encyclopedia, Research Institute of Cultural Heritage and Tourism (in Persian).

59. - Herzfeld, E., (1941). Iran in the Ancient East. London & New York: Oxford University Press, London_New York.

60. - Hosseinian Yeganeh, N., Shishegar, A., Emami, M. A. & Nejad Ebrahimi, S., (2021). Identification of residual materials in glass perfume vessels from the Parthian period to the early centuries of the Islamic period using gas chromatography coupled with mass spectrometry (GC-MS). Journal of Archaeological Studies, 13(1): 25-40. https://doi.org/10.22059/jarcs.2019.271372.142653 (in Persian).

61. - Ibn Hawqal, (1966). Ṣūrat al-Arḍ. Translated by J. Sho'ar, 1st ed., Tehran: Bonyad-e Farhang-e Iran-Zamin (in Persian).

62. - Jafari Dehghi, M., (2014). Adornment and dress in ancient Iran. In: K. Mousavi-Bojnourdi (supervisor), S. Sajjadi (chief ed.), The Comprehensive History of Iran, Vol. 3, Tehran: Center for the Great Islamic Encyclopedia, pp. 291-325 (in Persian).

63. - Jafarizadeh, M. & Shishegar, A., (2019). A study of the glass objects from the Shavoor Palace, Journal of Archaeological Studies, 11(1): 35-54. https://doi.org/10.22059/jarcs.2019.71081 (in Persian).

64. - Khanpour, A., Karimi, A. & Mohammad-Maghayer, Z., (2023). Manufacturing technology of Roman head-shaped bottles: A study of the preserved examples in the Glassware and Ceramic Museum of Iran. Iranian Journal of Archaeological Research, 13(36): 149-168. https://doi.org/10.22084/nb.2022.25873.2460 (in Persian).

65. - Koch, H., (1997). From the Language of Darius. Translated by P. Rajabi, 8th ed., Tehran: Karang Publications (in Persian).

66. - Le Strange, G., (1998). The Historical Geography of the Lands of the Eastern Caliphate. Translated by M. Erfan, 3rd ed., Tehran: Elmi va Farhangi Publications (in Persian).

67. - Mekawi, N., (2018). Cosmetic materials and paraphernalia in ancient Iraq. Journal of Studies in History and Archaeology Iraq, 7(64): 526-562. https://jcoart.uobaghdad.edu.iq/index.php/2075-3047/issue/view/67/102

68. - Mishmast-Nehi, M. & Abed-Asfehani, A., (2007). The history of mirrors and mirror work in Iran. Journal of Restoration and Research, 1(2): 1-11 (in Persian).

69. - Mohebi, H. R., Gholam-Ali, H. & Ashouri, M. T., (2014). The representation of human behavior in Sasanian rock reliefs. Pazhuhesh va Honar Journal, 4(7): 15-32. https://www.magiran.com/paper/1320139 (in Persian).

70. - Moorey, P. R. S., (1976). The city of Kish in Iraq: Archaeology and history, ca. 3500 BC to AD 600. American Journal of Archaeology, 80 (1): 65-66. https://doi.org/10.2307/502938

71. - Negahban, E., (1999). The Excavations at Marlik. Vol. 1, 1st ed., Tehran: Cultural Heritage Organization Publications (in Persian).

72. - Nind, S., (1831). Description of the natives of King George’s Sound (Swan River Colony) and adjoining country. The Journal of the Royal Geographical Society of London, 1(1): 21-51. https://doi.org/10.2307/1797657

73. - Norouzi Gharani, M., (2023).:A Study of Women's Hairstyles and Hair Coverings in Ancient Iran Based on Archaeological Evidence”. Unpublished M.A. thesis, Department of Archaeology, University of Mohaghegh Ardabili (in Persian).

74. - Pittman, H., (2005). Bronze Age Art: Southeastern Iran, Western Central Asia, and the Indus Valley. Translated by K. Roustaei, 1st ed., Tehran: Pishin-Pajouh Publications (in Persian).

75. - Posener, G., (1936). La Première domination perse en Égypte: Recueil d’inscriptions héroglyphiques. Bibliothèque d’étude 11. Le Caire: Institut français d’archéologie orientale.

76. - Price, M., (2001). Culture of Iran: Cosmetics, style, and beauty concepts in Iran. Iran Chamber Society. Retrieved from: https://www.iranchamber.com/culture/articles/cosmetics_beauty.php

77. - Rahbar, M., (2007). Bandiyan of Dargaz. In The Eleventh Chapter of Archaeological Excavations: Proceedings of the Ninth Annual Archaeological Conference, Vol. 2. Tehran: Cultural Heritage Publications (in Persian).

78. - Razmjou, Sh., (2005). Religion and burial customs. In: J. Curtis, N. Tallis (eds.), Forgotten Empire: The World of Ancient Persia. London: The British Museum Press: 150-156. https://doi.org/10.4000/abstractairanica.16302

79. - Rezaei, E., (2024a). An Illustrated History of Seleucid and Parthian Iran. 1st ed., Tehran: Sayan Publications (in Persian).

80. - Rezaei, E., (2024b). An Illustrated History of Sasanian Iran. 1st ed., Tehran: Sayan Publications (in Persian).

81. - Sami, A., (1969). Parseh and Persepolis. 1st ed., Shiraz: General Department of Culture and Arts of Fars Province (in Persian).

82. - Schmidt, E. F., (1953). Persepolis I: Structures, Reliefs, Inscriptions. Chicago.

83. - Searight, A., Reade, J. & Finkel, I., (2008). Assyrian Stone Vessels and Related Material in the British Museum. Oxford, Oxbow.

84. - Semsar, M. H., (1963). Adornment and art. Honar o Mardom Monthly, 11(16): 33-47. https://elmnet.ir/doc/1829389-21286 (in Persian).

85. - Seyyed Sajjadi, S. M. & Shahin, S., (2018). Light and fire in Shahr-e Sukhteh. Iran Varjavand Publications, 1(1): 5-18. https://www.magiran.com/p2180203 (in Persian).

86. - Seyyed Sajjadi, S. M., (2007). Reports on Shahr-e Sukhteh, Vol. 1. 1st ed., Tehran: Cultural Heritage Publications (in Persian).

87. - Shandor, A., (1956). Cyrus the Great. Translated by H. Hedayati, 1st ed., Tehran: University of Tehran Press (in Persian).

88. - Soortijee, S., (2011). Introduction to a Sasanian burial practice at Kongelo Castle in Savadkuh, Mazandaran. Journal of Archaeological Studies, 3(2): 77-92. https://jarcs.ut.ac.ir/article_28857.html (in Persian).

89. - Tavalli, F., (1973). Scientific excavations at Fasa and the archaeological remains of its region. Vahid Journal, 8(119): 839-856. https://www.ensani.ir/fa/article/197110 (in Persian).

90. - Vidale, M., Salviulo, G., Zorzi, F. & Mocchiutti, I., (2016). Cosmetics and cosmetology at Shahr-I Sokhta. Iran, 54(2): 1-24. https://doi.org/10.1080/05786967.2016.11879211

91. - Vududi, S., (2021). “Bronze Mirrors of Iron Age Iran”. Unpublished M.A. thesis, Department of Archaeology, University of Mohaghegh Ardabili (in Persian).

92. - Wiesehöfer, J., (1998). Ancient Persia. Translated by M. Saqebfar, 1st ed., Tehran: Qoqnoos Publications (in Persian).

93. - Xenophon, (2010). The Life of Cyrus and the Education of Cyrus. Translated by A. Tahami, 2nd ed., Tehran: Negah Publications (in Persian).

94. - Yaghmaei, E. (1999). How applied makeup 3000 years ago. Social Magazine. Retrieved from: https://www.parstimes.com/women/women_makeup.html

96. - http://www.britishmuseum.org

97. - http://www.ashmolean.org

98. - https://www.penn.museum

99. - www.metmuseum.org

100. - https://www.miho.jp

101. - www.smb.museum

102. - www.louvre.fr

ارسال پیام به نویسنده مسئول

بازنشر اطلاعات
	این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است.