Athar

fa پژوهشی درباره‌ی لوازم آرایش در ایران باستان با تکیه بر داده‌های باستان‌شناختی از دورۀ هخامنشی تا پایان دورۀ ساسانی Research on Cosmetic Implements in Ancient Iran Based on Archaeological Evidence from the Achaemenid Period to the End of the Sasanian Period هنر آرایش در ایران باستان، به عنوان یکی از کهن‌ترین جلوه‌های فرهنگی، در دوره‌های مختلف تاریخی شکل‌ها و نمودهای متمایزی یافته است. پژوهش حاضر با تمرکز بر اهمیت و نقش این ابزارها می‌کوشد یکی از جنبه‌های کمتر مطالعۀ شده تاریخ و فرهنگ ایران را شناسایی و تحلیل کند و رویکردی نوین برای درک ساختارهای اجتماعی، باورها و مناسک فرهنگی ارائه دهد. این پژوهش در پی پاسخ‌گویی به دو پرسش اصلی است: نخست، اهمیت تاریخی و فرهنگی لوازم خودآرایی در ایران باستان چیست؟ و دوم، این ابزارها در میان کدام گروه‌های اجتماعی رواج داشته‌اند؟ برای پاسخ به این پرسش‌ها، شواهد تاریخی و باستان‌شناختی با بهره‌گیری از یافته‌های کاوش‌ها و منابع مکتوب تحلیل شده‌اند. روش پژوهش توصیفی- تحلیلی است و داده‌ها به دو شیوۀ کتابخانه‌ای و موزه‌ای گردآوری شده‌اند. تمرکز پژوهش بر هفت گروه اصلی لوازم آرایش است؛ گروه‌هایی که نمونه‌هایی از آن‌ها در موزۀ آبگینه و سفالینه‌های ایران و نیز در موزه‌ها و مجموعه‌های خصوصی خارج از ایران، ازجمله موزۀ بریتانیا، موزۀ لوور، موزۀ متروپولیتن و موزۀ دانشگاه پنسیلوانیا نگهداری می‌شوند.  یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که لوازم خودآرایی نه تنها بخشی جدایی‌ناپذیر از زندگی مردم بوده‌اند، بلکه استمرار حضور آن‌ها در دوره‌های مختلف تاریخی، اهمیت پایدار تاریخی و فرهنگی آن‌ها را برجسته می‌کند. این ابزارها، که میان زنان و مردان کاربردی مشترک داشته‌اند، در آغاز عمدتاً در ساختارهای درباری و آیینی مورد استفاده قرار می‌گرفتند؛ اما با گذشت زمان، به شکلی ساده‌تر و کارآمدتر در میان اقشار مختلف جامعه گسترش یافتند. با وجود اهمیت موضوع، تاکنون پژوهشی جامع که به طور مستقل به بررسی لوازم خودآرایی پرداخته باشد انجام نشده است؛ از این رو، تحلیل تطبیقی یافته‌های باستان‌شناختی و منابع مکتوب نه تنها به درک جایگاه این ابزارها در زندگی مردم و مناسبات اجتماعی ایران باستان کمک می‌کند، بلکه تا حدی خلاء پژوهشی موجود در این حوزه را نیز برطرف می‌سازد. Cosmetic artifacts in ancient Iran represent early forms of cultural expression and illustrate diverse functions, techniques, and typologies across historical periods. This study investigates these artifacts from the Achaemenid era to the end of the Sasanian period, aiming to clarify their functional and symbolic significance within an understudied aspect of Iranian material culture. By analyzing these objects, the research provides new perspectives on social structures, belief systems, and ritual practices, offering deeper insight into daily life, social hierarchy, and ceremonial behavior in ancient Iran. Two central questions guide this study: what historical and cultural roles cosmetic artifacts held, and which social groups primarily used them. To answer these questions, archaeological and historical evidence was examined through a descriptive–analytical approach. Data were gathered from excavation reports, textual sources, museum studies, and library research. The study focuses on seven main categories of cosmetic artifacts preserved in the Glass and Ceramics Museum of Iran and in major international collections, including the British Museum, the Louvre Museum, the Metropolitan Museum of Art, and the University of Pennsylvania Museum. The analysis shows that cosmetic artifacts served not only as practical tools but also as culturally meaningful objects used in both daily and ceremonial contexts. Their continued presence across successive periods reflects their enduring cultural significance. In earlier phases, these objects were associated largely with palatial settings, elite groups, and ritual activities. Over time, however, their forms became simplified and more functional, allowing their use to expand across broader social groups. Despite their importance, cosmetic artifacts in ancient Iran have not previously been the focus of a comprehensive, independent study. By integrating archaeological evidence with textual sources, this research addresses a significant scholarly gap and contributes to a deeper understanding of the social, symbolic, and cultural dimensions of cosmetic practices in ancient Iranian society.   ,آرایش,ایران باستان,مناسک فرهنگی,شواهد باستان‌شناختی,لوازم خودآرایی Cosmetic Artifacts,Ancient Iran,Material Culture,Archaeological Evidence,excavation findings 0 0 http://athar.richt.ir/browse.php?a_code=A-10-4063-2&slc_lang=fa&sid=2 Parizad Ahmadi tabat پریزاد احمدی تبت parizad.ahmaditabat@gmail.com No Shahid Beheshti University دانشگاه شهید بهشتی Kourosh Mohammadkhani کورش محمدخانی K_mohammadkhani@sbu.ac.com Yes Shahid Beheshti University دانشگاه شهید بهشتی