Mendeley  

Zotero  

Mehdipour Moghaddam Z, Mohammadzadeh M. (2026). An Iconographic Study of Muharram Paintings in Colonial India Based on Erwin Panofsky’s Theory. Athar. 48(1), 147-169. doi:10.61882/Athar.2023.4068.1
URL: http://athar.richt.ir/article-2-2023-fa.html

با ظهور بریتانیا ذیل کمپانی هند شرقی در عرصۀ حاکمیتی هند، سبک نوینی در آثار نقاشی هنرمندان بومی ایجاد گردید که با حمایت و سفارش مقامات آن از فرهنگ ساکنان شبه قاره، تهیه و خریداری می‌شدند. در این راستا، آن‌چه مورد توجه است، گرایش آنان برای ثبت و مستندسازی رویدادهایی با مضامین دینی به‌ویژه آیین‌های محرم در هند، بوده است؛ لذا، این پژوهش برآن است با بررسی نقش فرهنگ استعمار در شکل‌گیری آثار محرم در هند، بر مبنای رویکرد سه‌گانۀ آیکونولوژی پانوفسکی به مفاهیم نهفته در آن پی ببرد که محتوای درونی نقاشی‌هایی با محوریت محرم در عصر استعمار، چه پیامدهایی به‌دنبال داشته است؟ هدف، تفسیر معنای نهفته در آثار، شناخت ارزش‌های نمادین و نیز چگونگی ابراز هویت دینی مسلمانان در جامعه‌ای با فرهنگ‌ استعمار بوده است؛ زیرا آیکونولوژی با شناسایی عناصری که به‌طور ناخودآگاه در اثر موجودند، می‌تواند نمایانگر جهان‌بینی زمانۀ هنرمندان باشد. یعنی، زمان و مکان آفرینش تصویر و فرهنگ رایج در آن زمان و مکان و خواست‌های حامیان هنر. یافته‌های مطالعۀ حاضر که به روش تاریخی، و توصیفی-تحلیلی انجام گرفته، نشان می‌دهند که، اگرچه بریتانیا، هدفی جز تقاضا جهت ثبت صحنه‌های عزاداری شیعیان در هند و گردآوری این نقاشی‌ها نداشته، اما در باطن، احیاء نهضت عاشورا را تهدیدی برای آغاز قیام درمیان ساکنان شبه قاره قلمداد نموده و لذا، با درخواست ثبت آن، سعی‌در کنترل مسلمانان، برتری و سلطه بر سراسر هند داشته است. ناگفته نماند، هنرمندان بومی نیز برای خلق این آثار، با به‌کارگیری مؤلفه‌های فرهنگ هندو-اسلامی؛ غیرعامدانه، منجر به شکل‌دهی مجدد هویت مسلمانان در عصر استعمار شدند. هویتی که درنتیجۀ خصومت بریتانیا، با اِعمال سیاست نفاق بین هندوان و مسلمانان کم‌رنگ گشته، اکنون به شکل متفاوتی موردتوجه بوده که می‌توان آن‌‌را ابزاری جهت اتحاد میان شیعه، سنی و غیر مسلمانان هند برای ایستادگی علیه استعمار دانست.