دوره 46، شماره 111 - ( 12-1404 )
جلد 46 شماره 111 صفحات 52-29 |
برگشت به فهرست نسخه ها
Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
Khanmohammadi B. (2026). The Caravanserais on Sub Axis of the Silk Road in West Azerbaijan, New Archaeological Findings. Athar. 46(111), 29-52. doi:10.61882/Athar.2005.2377.2
URL: http://athar.richt.ir/article-2-2005-fa.html
URL: http://athar.richt.ir/article-2-2005-fa.html
خانمحمدی بهروز.(1404). کاروانسراهای مسیر فرعی «جادۀ ابریشم» در آذربایجان غربی، یافتههای جدید باستانشناسی فصلنامه علمی اثر 46 (111) :52-29 10.61882/Athar.2005.2377.2
دکتری باستانشناسی، کارشناس اداره کل میراثفرهنگی آذربایجان غربی، ارومیه، ایران. ، bazargan22@gmail.com
چکیده: (1015 مشاهده)
مسیر جاده ابریشم که مهمترین راه ارتباطی میان مدیترانه و چین در دنیای باستان بوده است، بهمدت چند هزار سال ملتهای شرق و غرب عالم را بههم پیوند میداد و ضمن مبادله کالا خصوصاً ابریشم یک راه مبادله افکار و ادیان نیز بوده است. کاروانها ی این کهنراه تجاری ناگزیر بودند از سرزمین ایران عبور کنند و این امکان فراهم بود که سه قاره آسیا، اروپا و آفریقا بههم پیوند بخورند. یکی از محورهای فرعی این جاده مهم در شمالغرب ایران که به تناوب مورد استفاده قرار گرفته، از مراغه شروعشده و پس ازطی شهرهای جنوب استان آذربایجان غربی و مسیر میاندواب، مهاباد و ارومیه به سمت شمال استان آذربایجان غربی امتدادیافته و از شهرهای سلماس و خوی به محور اصلی دیگر در امتداد مسیر تبریز- خوی میپیوندد و به سمت قسطنطنیه امتداد مییابد. در این نوشتار موقعیت جغرافیایی این مسیر در شمالغرب کشور و استان آذربایجان غربی موسوم به محور «ب دو» مورد مطالعه قرار گرفته و سپس با استناد به وضعیت موجود و مطالعات میدانی به بررسی ویژگیهای معماری کاروانسرای شناساییشده این محور فرعی در استان آذربایجان غربی میپردازیم. با احتساب کاروانسراهای اخیراً شناساییشده، تاکنون در این محور دوازده کاروانسرا به نامهای سیمون مهاباد، کاروانسرای شرکت نفت، کاروانسرای جاده سرو، کاروانسرای جمالآباد ارومیه، کاروانسرای آغزیارت و کوزهرش سلماس، کاروانسراهای درونشهری خان، میرهاشم و چیتسازان خوی، کاروانسرای قوردیک، کاروانسرای برونشهری خان و قطور قرار گرفته که از نظر فرم پلان بهکار وانسراها با الگوی دوایوانی، کاروانسراها با الگوی متفرقه و کاروانسرا با الگوی پوشیده مناطق کوهستانی تقسیم میشود.
نوع مطالعه: مقاله پژوهشی |
موضوع مقاله:
معماری
دریافت: 1404/4/26 | پذیرش: 1404/8/8 | انتشار: 1404/12/1
دریافت: 1404/4/26 | پذیرش: 1404/8/8 | انتشار: 1404/12/1
فهرست منابع
1. - ابنفقیه، ابوبکر محمدبناسحاق همدانی، (1349). مختصر البلدان. تهران: انتشارات بنیاد فرهنگ ایران.
2. - اصطخری، ابواسحق، (1368). مسالک و ممالک. به اهتمام ایرج افشار، چاپ سوم، تهران: انتشارات علمی و فرهنگی.
3. - پیرنیا، محمدکریم؛ و افسر، کرامت اللهT (1370). راه و رباط. تهران: انتشارات سازمان میراثفرهنگی.
4. - کیانی، محمدیوسف؛ و کلایس، ولفرام، (1373). کاروانسراهای ایران، نشر سازمان میراثفرهنگی کشور، چاپ اول.
5. - کیانی، محمدیوسف؛ , وکلایس، ولفرام، (1362). فهرست کاروانسراهای ایران. جلد اول، سازمان ملی حفاضت آثار باستانی ایران.
6. - کلاویخو، گوسناس، (1366). سفرنامه کلاویخو. ترجمۀ مسعود رجبنیا، تهران: انتشارات علمی و فرهنگی.
7. - کارگر، بهمن، (1378). پژوهش کاروانسرای قوردیک. آرشیو اداره کل میراثفرهنگی آذربایجانغربی (منتشر نشده).
8. - حیدری، رضا، (1382). سیمای میراثفرهنگی آذربایجان غربی. تهران: انتشارات وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی.
9. - خانمحمدی، بهروز؛ و صدرایی، علی، (1392). «بررسی و معرفی کاروانسرای ارومیه و مسیر جاده ابریشم در آذربایجانغربی». اثر، (60): 54-39.
10. - خانمحمدی، بهروز؛ و صدرایی، علی، (1401). «کاروانسرای نویافته جمالآباد و بازبینی مسیر جاده ابریشم در آذربایجانغربی». رایت منصور، جشننامه دکتر سید منصور سید سجادی، بهکوشش: شاهین آریامنش، تهران انتشارات پژوهشگاه میراثفرهنگی»: 407-424.
11. - خانمحمدی، بهروز، (1402). «گزارش ثبتی کاروانسرای آغ زیارت». بایگانی اداره کل میراثفرهنگی گردشگری و صنایع دستی آذربایجانغربی (منتشر نشده).
12. - جکسن، آبراهام ولنتاین ویلیامز، (1352). سفرنامه جکسن، ایران در گذشته و حال. ترجمۀ منوچهر امیری و فریدون بدرهای، تهران: انتشارات خوارزمی.
13. - شجاعدل، نادره، (1385). «پژوهشی پیرامون جاده ابریشم و کاروانسراهای این مسیر در شمال غرب ایران». فصلنامه علمی پژوهشی مطالعات تاریخی، (11 - 12): 72-55.
14. - صدرایی، علی، (1384). یادگارهای عصر صفوی در آذربایجان غربی. تهران: انتشارات گنجینه هنر.
15. - رائین، اسماعیل، (1350). دریانوردی ایرانیان. تهران: نشر جاویدان.
16. - فرانک، آیرین؛ و براونستون، دیوید، (1376). جاده ابریشم. ترجمۀ ثلاثی محسن، تهران: انتشارات سروش.
17. - ریاحی، حکمت الله؛ یوسفجمالی، محمد کریم؛ بوشاسبگوشه، فیضالله، (1398). «نقش راه ابریشم در تبادل فرهنگی و تجاری ایران و چین در دوره ساسانی». پژوهشهای تاریخی ایران و اسلام، 24: 91-112.
18. - کریستینسن، آرتور، (1378). ایران در زمان ساسانیان. ترجمۀ رشید یاسمی، تهران: انتشارات صدای معاصر.
19. - بایگانی اداره کل میراثفرهنگی، گردشگری و صنایع دستی آذربایجانغربی، (1380). گزارش ثبتی کاروانسرای شرکت نفت ارومیه.
20. - کاتالوگ معرفی کاروانسرای سیمون مهاباد، بی تا، بی نا، بی جا.
21. - سیرو، ماکسیم، (1949). کاروانسراهای ایران و ساختمانهای کوچک میان راهها. ترجمۀ عیسی بهنام، انتشارات سازمان ملی حفاظت آثار باستانی ایران.
22. - نجفزاده، براتعلی، (1375). «جاده ابریشم و پیشینه تاریخی آن». نشریۀ جادۀ ابریشم، (43): 45-44.
23. - واندنبرگ، لوئی، (1379). باستانشناسی ایران باستان. ترجمۀ عیسی بهنام، تهران: انتشارات دانشگاه تهران، چاپ دوم.
25. References
26. - Dan, R., Khanmohammadi, B. & Cesaretti, A., (in Press). “On the road again, the newly discovered late Sasanian, early and late Islamic caravanserais and fortification in aq ziarat, salmas, iran”. IRAN, (inpress)
27. - Frank, I. & Brownstone, D., (2007).The Silk Road. translated by Mohsen Salasi. Tehran: Soroush Publications. (in Persian).
28. - Heydari, R., (2003). The Appearance of the Cultural Heritage of West Azerbaijan. Tehran: Publications of the Ministry of Culture and Islamic Guidance. (in Persian).
29. - Ibn al-Faqih al-Hamadhani, A. M., (1969). Mukhtasar al-buldan. Tehran: Iranian Cultural Foundation. . (in Persian).
30. - Introduction Catalog of Simon Mahabad Caravanserai. (in Persian).
31. - Istakhri, A. I., (1989). Masalak va Malak. edited by Iraj Afshar, third edition ,Tehran: Scientific and Cultural Publications. (in Persian).
32. - Jackson, A. V. W., (1973). Jackson's Travelogue, Iran in the Past and Present. translated by Manouchehr Amiri and Fereydoun Badrei, Tehran: Kharazmi Publications. (in Persian).
33. - Kalavikho, G., (1987). Kalavikho's Travelogue. translated by Masoud Rajabnia, Tehran: Scientific and Cultural Publications. (in Persian).
34. - Kargar, B., (1999). “Research on the Qordik Caravanserai”. Archives of the General Directorate of Cultural Heritage of West Azerbaijan (unpublished). (in Persian).
35. - Khanmohammadi, B., (1402). Registration report of Agh Ziarat caravanserai, Archives of the General Directorate of Qarahangi Heritage. Tourism and Handicrafts of West Azerbaijan, (unpublished). (in Persian).
36. - Khanmohammadi, B. & Sadraei, A., (2013). “Review and Introduction of the Urmia Caravanserai and the Silk Road Route in West Azerbaijan”. Athar Quarterlym, (60): 39-54. (in Persian).
37. - Khanmohammadi, B. & Sadraei, A., (2022). “The newly discovered Jamal Abad caravanserai and the revision of the Silk Road route in West Azerbaijan”. Wright Mansour, Celebration of Dr. Seyyed Mansour Seyyed Sajjadi, with the help of Shahin Aryamanesh, Tehran, Cultural Heritage Research Institute Publications: 407-424. (in Persian).
38. - Khanmohammadi, B. & Abbaszadeh, M., (2024). “Research on Silk Road Carvanserais in West Azarbayjan-Iran”. Central Asian studies III, History of Architecture and Conservation in Caucasus, International hybrid Symposium, Yeditepe University, Istanbul, turkey: 339-358.
39. - Kiani, M. Y. & Klais, W., (1989). List of Caravanserai of Iran. Volume 1, National Organization for the Preservation of Antiquities of Iran. (in Persian).
40. - Kiani, M. Y. & Klais, W., (1994). Caravanserai of Iran. National Cultural Heritage Organization Publications, first edition. (in Persian).
41. - Kiani, M. Y., (1999). Architecture of Iran (Islamic Period). Tehran: first edition, Samt Publications. (in Persian)
42. - Kleiss, W., (1969). “Bericht uber Zwei Erkundungsfahrten In Nordwest-Iran”. AMI, 2: 7-120.
43. - Kleiss, W., (1977). “Alte wege in west-iran”. AMI, 10: 137-152.
44. - Kristianson, A., (2000). Iran during the Sassanid Period. translated by Rashid Yasemi, Tehran, Contemporary Voice Publications. (in Persian).
45. - Najafzadeh, B. A., (1996). “The Silk Road and Its Historical Background”. Silk Road Journal, (43): 44-45. (in Persian).
46. - Pirnia, M. K. & Afsar, K., (1991). Rah va Rabat. Tehran: Cultural Heritage Organization Publications.
47. - Rayin, E., (2001). Iranian Maritime, Nowhere, Nowhere. Tehran: Javidan. (in Persian)
48. - Riahi, H., Yousef Jamali, M. K. & Bushasb Goosheh, F., (2019). “The Role of the Silk Road in Cultural and Commercial Exchange between Iran and China during the Sassanid Period”. Journal of Historical Research on Iran and Islam, 24: 91-112. (in Persian)
49. - Sadraei, A., (2005). Relics of the Safavid era in West Azerbaijan. Tehran: Ganjineh Honar Publications. (in Persian).
50. - Salimi, S. & Sorkh Abi, O., (2019). “Study of the ancient roads of Sardasht and their related facilities in the Islamic era based on archaeological texts and evidence”. Iranian Archaeological Research, 22: 217-235. (in Persian)
51. - Shojadel, N., (2006). “A study on the Silk Road and Caravanserai of this route in Northwestern Iran”. Quarterly Scientific Research of Historical Studies, (11-12): 55-72. (in Persian).
52. - Siroux, M., (1949). Iranian Caravanserai and Small Buildings on the Roads. translated by Issa Behnam, National Organization for the Preservation of Antiquities of Iran. (in Persian)
53. - Urmia Oil Company Caravanserai Registration Report, (2001), Archives of the General Directorate of Cultural Heritage, Tourism and Handicrafts of West Azerbaijan. (in Persian).
54. - Vandenberg, L., (1999). Archaeology of Ancient Iran. translated by Issa Behnam, Tehran, Tehran University Press, second edition. (in Persian)
ارسال پیام به نویسنده مسئول
| بازنشر اطلاعات | |
 |
این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است. |