دوره 46، شماره 109 - ( 6-1404 )
جلد 46 شماره 109 صفحات 80-59 |
برگشت به فهرست نسخه ها
Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
Mohamadgholiha N, Mehrafarin R. (2025). Recognition and Stylistic Analysis of Busts Attributed to the Parthian Period in the Tehran Museum of World Art: Cross-Cultural Influences in Ancient Iranian Sculpture. Athar. 46(109), 59-80. doi:10.22034/Athar.1966
URL: http://athar.richt.ir/article-2-1966-fa.html
URL: http://athar.richt.ir/article-2-1966-fa.html
محمدقلیها نسرین، مهرآفرین رضا.(1404). بازشناخت و تحلیل سبکشناسی سردیسهای منسوب به دورۀ اشکانی در موزه هنر جهان تهران: تأثیرات بینفرهنگی در هنر پیکرتراشی ایران باستان فصلنامه علمی اثر 46 (109) :80-59 10.22034/Athar.1966
1- دانشآموختۀ کارشناسیارشد، گروه باستانشناسی، دانشکدۀ هنر و معماری، دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران.
2- استاد گروه باستانشناسی، دانشکدۀ هنر و معماری، دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران (نویسندۀ مسئول). ،reza.mehrafarin@gmail.com
2- استاد گروه باستانشناسی، دانشکدۀ هنر و معماری، دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران (نویسندۀ مسئول). ،
چکیده: (1920 مشاهده)
دورۀ اشکانی، یکی از ادوار تاریخی پُر رمز و راز و در عینحال تأثیرگذار در تاریخ هنر ایران است که ویژگی بارز آن التقاط فرهنگی و هنری میان سنتهای بومی و نفوذ عناصر خارجی، بهویژه هلنی، میانرودانی و آسیای شرقی میباشد. در موزۀ هنر جهان تهران مجموعهای شامل هشت سردیس سنگی نگهداری میشود که به دورۀ اشکانی نسبت داده شدهاند؛ اما فقدان مستندات دقیق، کاوشهای علمی و اطلاعات باستانشناختی مربوط به محل کشف یا زمینههای فرهنگی این آثار، هویت و نسبت زمانی آنها را با چالش مواجه کرده است. این پژوهش با رویکرد توصیفی-تحلیلی و برمبنای مقایسۀ تطبیقی، درپی آن است تا از خلال عناصر سبکشناختی، ویژگیهای شمایلنگاری، فرمهای پیکرهسازی و جزئیات اجرایی، جایگاه زمانی و فرهنگی این سردیسها را بازشناسد. یافتههای پژوهش نشان میدهد که این سردیسها ازمنظر فن ساخت، مواد بهکار رفته، و ویژگیهای ظاهری ازجمله: چیدمان مو، فرم چشمها، ابعاد بینی، حالت دهان، و تزئینات سر، با نمونههایی از نواحی مختلف قلمرو اشکانی، مانند: نسا، هترا، دورا-اوروپوس و حتی برخی مناطق شرقی، مانند بلخ، قابل مقایسهاند. بهعنوان نمونه، وجود فرم چشمهای بادامی و کشیده در برخی سردیسها، مؤید تأثیرات هنر شرقی، و در مقابل حالت چهرۀ طبیعی و موهای فرفری در نمونههای دیگر، گویای استمرار سنتهای هلنیستی در بستر فرهنگی ایران است؛ همچنین عناصر بومی ایرانی نظیر: بینی برجسته، سبیلهای بلند و گونههای استخوانی، در ساخت این سردیسها بهوضوح مشاهده میشود. نتیجهگیری پژوهش بر آن است که این سردیسها هرچند در ظاهر منسوب به دورۀ اشکانی هستند، اما در باطن، ترکیبی غنی از لایههای فرهنگی و هنری چندگانه را در خود دارند که بازتابدهندۀ ماهیت سیال و فرامرزی هنر این دوره است. بازخوانی این آثار میتواند به درک عمیقتری از روند شکلگیری هویت تصویری ایرانی در دوران میانۀ تاریخ ایران و نحوۀ مواجهه هنرمندان آنزمان با جریانهای هنری وارداتی بیانجامد.
نوع مطالعه: مقاله پژوهشی |
موضوع مقاله:
باستان شناسی و تاریخ هنر
دریافت: 1404/3/14 | پذیرش: 1404/5/3 | انتشار: 1404/6/1
دریافت: 1404/3/14 | پذیرش: 1404/5/3 | انتشار: 1404/6/1
فهرست منابع
1. - قادری، علیرضا؛ و خادمیندوشن، فرهنگ، (1385). «بررسی تأثیر نقشمایههای اساطیری بر پیکرتراشی دورۀ اشکانی». مجلۀ باستانشناسی، 2(4): 78-90. https://archj.richt.ir/browse.php?mag_id=28&slc_lang=fa&sid=10
2. - کالج، مالکوم، (1354). پارتیان. ترجمۀ مسعود رجب نیا، تهران: نشر سحر.
3. - کوامی، ترودی، (1392). هنر یادمانی ایران در دورۀ اشکانی. ترجمۀ یعقوب محمدیفر و علیرضا خونانی، همدان: انتشارات دانشگاه بوعلی سینا.
4. - ویلکینسون، اولریش، (1376). اسکندر مقدونی. ویراستۀ یوجین برزا، ترجمۀ حسن افشار، تهران: نشر مرکزی.
6. - Asadi, A. & Darvishi, F. (2020). “Reflection of mythological concepts in Achaemenid art jewelry”. Journal of Iranian Studies, 18(36): 21–48.
7. - Barakat Gallery. (n.d.). Retrieved July 18, 2025, from: https://www.barakatgallery.eu
8. - Bickerman, E., (1938). Institution des Séleucides. Paris. https://doi.org/10.4000/books.ifpo.5413
9. - Colledge, M., (1975). The Parthians. Translated into Persian by: Masoud Rajab Nia. Tehran: Sahar Publishing.
10. - Colburn, H. P., (2014). “Art of the Achaemenid Empire, and art in the Achaemenid Empire”. In: B. A. Brown & M. H. Feldman (Eds.), Critical approaches to ancient Near Eastern art (pp. 773–800). Berlin, Boston: De Gruyter. https://doi.org/10.1515/9781614510352.773
11. - Colburn, H. P., (2023). “A brief historiography of Parthian art, from Winckelmann to Rostovtzeff”. Journal of Art Historiography, 28, https://doi.org/10.48352/uobxjah.00004263
12. - Colledge, M. A., (1975). The Parthians (M. Rajabnia, Trans.). Tehran: Sahar Publishing. (in Persian).
13. - Colledge, M. A., (1979). “Sculptors’ stone-carving techniques in Seleucid and Parthian Iran, and their place in the “Parthian” cultural milieu: Some preliminary observations”. East and West, 29(1/4): 221–240.
14. - Colledge, M. A., (1986). The Parthian period. Leiden: Brill. https://doi.org/10.1163/9789004666764
15. - Curtis, V. S., (2012). “Parthian coins: Kingship and divine glory”. In: V. S. Curtis & S. Stewart (Eds.), The Parthian empire and its religions: 67–82.
16. - Eligasht. (n.d.). Retrieved July 18, 2025, from: https://www.eligasht.com
17. - Everitt, A., (2010). Hadrian and the triumph of Rome. New York: Random House Trade Paperbacks.
18. - Feldman, M. H., (2009). “Knowledge as cultural biography: Lives of Mesopotamian monuments”. Studies in the History of Art – National Gallery of Art, 74: 41.
19. - Genito, B., (2019). “Hellenistic impact on the Iranian and Central Asian cultures: The historical contribution and the archaeological evidence”. In: Afarin Nameh: Essays on the Archaeology of Iran in Honour of Mehdi Rahbar (Vol. 1, pp. 73–92). Tehran: The Research Institute of Cultural Heritage and Tourism.
20. - Ghirshman, R., (1962). Iran: Parthians and Sassanians. Universum der Kunst.
21. - Hauser, S. R., (2012). “The Arsacid (Parthian) Empire”. In: D. T. Potts (Ed.), A companion to the archaeology of the ancient Near East, 1001–1020. https://doi.org/10.1002/9781444360790.ch53
22. - Kawami, T., (2013). Monumental art of Iran in the Parthian period (Y. Mohammadi-Far & A. Khounani, Trans.). Hamedan: Bu-Ali Sina University Press. (in Persian)
23. - Kiani, M. G., (2012). “The aspects of Iranian art in the Parthian period”. World Applied Sciences Journal, 18(8): 1110–1118.
24. - Lessing Images. (n.d.). Retrieved July 18, 2025, from: https://www.lessingimages.com
25. - Lukonin, V. & Ivanov, A., (2015). Persian art. Parkstone International.
26. - Lychnites, P., (2015). “Female figure”. In: Stymphalos: The Acropolis Sanctuary, 1: 36.
27. - Mathiesen, H. E., (1992). Sculpture in the Parthian Empire: A study in chronology. Aarhus.
28. - Messina, V., (2014). “Parthian Mesopotamia”. In: Art et civilisations de l’Orient hellénisé: Rencontres et échanges culturels d’Alexandre aux Sassanides (pp. 191–200). Paris: Editions Picard.
29. - Nielsen, I., (2001). The royal palace institution in the first millennium BC: Regional development and cultural interchange between East and West. Athens: Danish Institute.
30. - No-Yad. (n.d.). Retrieved July 18, 2025, from: https://www.no-yad.ir
31. - Palmyra Museum. (n.d.). Retrieved July 18, 2025, from: https://www.palmyramuseum.com
32. - Pierfrancesco, C., (2015). “Hellenistic art on the Iranian plateau: Movement of objects, movement of people”. Problemy Istorii, Filologii, Kultury, 1(47): 12–20.
33. - Qaderi, A. & Khademi-Nadooshan, F., (2006). “An examination of the influence of mythological motifs on Parthian sculpture”. Archaeology Journal, 2(4): 78–90. (in Persian). https://archj.richt.ir/browse.php?mag_id=28&slc_lang=fa&sid=10
34. - Qaderi, A., Nadooshan, F. K., Mousavi Kouhpar, S. M. & Neyestani, J., (2015). “The influence of Greek aesthetic characteristics on Parthian sculpture: A review on the evolution of the Parthian art”. The International Journal of Humanities, 22(4): 39–72.
35. - Saadi-Nejad, M., (2019). “Anāhitā: Transformations of an Iranian goddess”. Doctoral dissertation, Freie Universität Berlin.
36. - Sinisi, F., (2020). “Iconography of the elite in Post-Greek Bactria and North-West India and its transmission from the Saka to the Yuezhi”. East and West, New Series, 1(60/2): 365–392.
37. - Tabnak Bato. (n.d.). Retrieved July 18, 2025, from: https://www.tabnakbato.ir
38. - Tarikhema. (n.d.). Retrieved July 18, 2025, from: https://www.tarikhema.org
39. - Wiesehofer, J., (1996). “King of kings and Philhellen: Kingship in Arsacid Iran”. In: P. Bilde & T. Engberg-Pedersen (Eds.), Aspects of Hellenistic kingship (pp. 55–66). Aarhus.
40. - Wilcken, U., (1997). Alexander the Great. E. Bersa, Ed.; H. Afshar, Trans. Tehran: Markazi Publishing. (in Persian) .
ارسال پیام به نویسنده مسئول
| بازنشر اطلاعات | |
 |
این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است. |