تحلیل هرمنوتیکی مرمت ضلع شمالی عباسیه در تکیه معاون‌الملک کرمانشاه

مهدی‌آبادی, ملیحه

doi:10.66224/Athar.1918.3401.18

EN FA

دوره 47، شماره 2 - ( 6-1405 ) جلد 47 شماره 2 صفحات 134-115 | برگشت به فهرست نسخه ها

‎ 10.66224/Athar.1918.3401.18

Mendeley

Zotero

RefWorks

Mehdiabadi M. (2026). Hermeneutic Analysis of the Restoration of the Northern Wing of the Abbasieh in the Tekyeh Moaven al-Molk, Kermanshah. Athar. 47(2), 115-134. doi:10.66224/Athar.1918.3401.18
URL: http://athar.richt.ir/article-2-1918-fa.html

مهدی‌آبادی ملیحه.(1405). تحلیل هرمنوتیکی مرمت ضلع شمالی عباسیه در تکیه معاون‌الملک کرمانشاه فصلنامه علمی اثر 47 (2) :134-115 10.66224/Athar.1918.3401.18

URL: http://athar.richt.ir/article-2-1918-fa.html

تحلیل هرمنوتیکی مرمت ضلع شمالی عباسیه در تکیه معاون‌الملک کرمانشاه

ملیحه مهدی‌آبادی^*

پژوهشکدۀ حفاظت و مرمت اشیاء تاریخی و فرهنگی، پژوهشگاه میراث‌فرهنگی و گردشگری، تهران، ایران. ، mali.mal.mehdei@gmail.com

چکیده: (32 مشاهده)

در دهه‌های اخیر، بحث پیرامون چیستی مرمت، اهمیت خود را بیش‌ازپیش در مرمت آثار تاریخی و فرهنگی نشان داده است. مرمت به‌عنوان عملی مداخله‌گر، نه‌تنها در حوزۀ کالبد، بلکه در سطح معنا و روایت نیز دار‌ای تأثیر است. این پژوهش با تکیه بر رویکرد هرمنوتیکی، به‌ویژه قصدگرایی و قصدستیزی، تلاش می‌‌کند از منظر فلسفۀ تفسیر به این مداخله نگاه کند. تکیه معاون‌الملک کرمانشاه به‌دلیل کاشی‌کاری‌های منحصربه‌فرد، از مهم‌ترین آثار تاریخی ایران است. پس از مرگ بانی و متروک شدن بنا، آسیب‌های فراوانی به آن وارد شد و در بازسازی، تغییرات گسترده‌‌ای یافت؛ تقریباً هفتاد درصد کاشی‌ها جابه‌جا نصب و پنجاه درصد معماری دگرگون شده است. ضلع شمالی عباسیه شامل تصاویری مذهبی، اسطوره‌ای و تاریخی است که در بستر آیینی تکیه معنا دارند. فروریختن این بخش بر اثر رطوبت منجر به بازسازی کامل شد که با جابه‌جایی یا حذف برخی تصاویر و تزیینات، باعث گسست روایت تصویری و آشفتگی معنایی اثر گردید. پرسش اصلی این پژوهش آن است که آیا مرمت ضلع شمالی عباسیه با در نظر گرفتن افق معنایی و رویکرد تفسیری اثر انجام‌شده یا صرفاً بر مبنای اصول فنی صورت گرفته است؟ و چگونه می‌‌توان با بهره‌گیری از رویکرد هرمنوتیکی، درک دقیق‌تری از مرمت این بخش ارائه داد؟ هدف این پژوهش ارائه تحلیل مداخلات مرمتی بر پایه رویکرد تفسیری است تا چشم‌انداز روشن‌تری از مرمت‌های آینده در تکیه ارائه دهد و از تکرار روش‌های نامناسب که موجب بدفهمی در تکیه شده پرهیز گردد. روش پژوهش به‌صورت توصیفی - تحلیلی بوده و داده‌ها از منابع کتابخانه‌ای، اسناد مرمتی و بررسی‌های میدانی گردآوری شده‌اند. نتایج تحلیل مصادیق تصویری حذف یا جابه‌جا‌شده و مطالعۀ زمینۀ تاریخی آن‌ها، نشان می‌دهد که عدم درک صحیح از متن تصویری بنا، منجر به گسست معنایی و تفسیر نادرست از اثر شده است. در این راستا، مفاهیم قصدگرایی، قصدستیزی، و افق معنایی به‌عنوان چارچوب نظری مورد استفاده قرار گرفته‌اند. شاید انتخاب رویکردی متعادل که ترکیبی از حفظ اصالت و پذیرش تغییرات تاریخی باشد، بهترین راهکار بر‌ای حفاظت و مرمت این اثر است.

واژه‌های کلیدی: تکیه معاون‌الملک، هرمنوتیک، قصدگرایی، قصدستیزی، مرمت.

نوع مطالعه: مقاله پژوهشی | موضوع مقاله: حفاظت و مرمت
دریافت: 1404/1/16 | پذیرش: 1404/2/27 | انتشار: 1405/6/10

فهرست منابع

1. - احمدی، بابک، (۱۳۷۸). ساختار متن و تفسیر متنی. نشر مرکز.

2. - اسناد پژوهشکدۀ میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری، (۱۳۸۵). تهران.

3. - بارت، رولان، (۱۳۵۶/۱۹۷۷). «مرگ مؤلف». در: تصویر، موسیقی، متن. ترجمۀ استیون هیث، لندن: فونتانا.

4. - پرویزی، ع.، (۱۳۹۲). جلوه‌های معنوی هنر در نقاشی‌های تکیۀ معاون‌الملک. انتشارات دانشگاه فرهنگیان.

5. - پالمر، ریچارد ا.، (۱۳۷۷). علم هرمنوتیک: نظریه تأویل در فلسفه‌های شلایرماخر، دیلتای، هایدگر و گادامر. ترجمۀ محمدسعید حنایی کاشانی، تهران: انتشارات هرمس.

6. - گادامر، هانس گئورگ، (۱۳۸۴). حقیقت و روش. ترجمۀ بابک خرمشاهی، تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی. (اثر اصلی منتشرشده در ۱۹۶۰م.).

7. - گادامر، هانس گئورگ، (۲۰۰۴). حقیقت و روش. ترجمۀ سیدمحمدرضا حسینی بهشتی، (اثر اصلی منتشرشده در ۱۹۶۰م). تهران: بی‌جا، بی‌تا. = بی‌تا. https://docibox.ir/book/3528678

8. - گروندین، ژان، (۱۳۹۱). هرمنوتیک. ترجمۀ محمدرضا ابوالقاسمی، تهران: نشر ماهی.

9. - زارعی، محمدابراهیم؛ و حیدری‌باباکمال، یدالله، (۱۳۹۵). پژوهشی در باب تنوع مضامین هنری و خاستگاه کاشی‌های دورۀ قاجار در تکیۀ معاون‌الملک کرمانشاه. نشریۀ هنرهای زیبا- هنرهای تجسمی، ۲۱ (۴): ۵۳-۶۴.

10. - سلگی، محمدرضا، (۱۳۹۸). «تحلیل تأثیر عوامل اجتماعی بر نقاشی‌های دیواری تکیه معاون‌الملک کرمانشاه با رویکرد هژمونی قدرت (پایان‌نامه کارشناسی ارشد)». دانشگاه علم و فرهنگ، تهران، دانشکدۀ هنر و معماری. استاد راهنما: مهدی اخویان. بازیابی‌شده از: https://ganj.irandoc.ac.ir

11. - سلیمانی، پروین؛ و رازقی، علی‌رضا، (۱۴۰۳). ارزیابی روش‌های مرمت کاشی‌کاری: تحلیلی انتقادی مبتنی بر نظریه و شش مطالعه موردی. اثر، ۴۴ (۴): ۵۹۲-۶۱۶. https://doi.org/10.22034./44.3.592

12. - شهبازی، سیاوش، (۱۳۸۶). تکیۀ معاون‌الملک: تجلی هنر مذهبی و حماسی. کتاب ماه هنر، (۱۰۳): ۴.

13. - شایسته‌فر، مهناز، (۱۳۹۰). بازتاب مضامین سورۀ یوسف در نقاشی‌های دیواری عباسیه. کتاب ماه هنر، (۱۵۹): ۵۴-۶۳.

14. - شیرازی، م. ن. ه، (فرصت‌الدوله). (۱۳۱۴ هـ.ق/ ۱۳۶۲). آثار العجم: در تاریخ و جغرافیای توصیف اماکن ایران. مرکز فرهنگی یاساولی.

15. - صوفی، حسین، (۱۳۹۷). «تأثیر هنر ساسانی بر فضای بصری تکیۀ معاون‌الملک کرمانشاه (پایان‌نامه کارشناسی ارشد)». دانشگاه هنر تهران، دانشکدۀ هنرهای تجسمی. استادان راهنما: علیرضا اصفهانی‌زاده و جواد نوبهار. بازیابی‌شده از: https://ganj.irandoc.ac.ir

16. - عسگری فاطمه؛ و شایسته‌فر مهناز، (1400 ). مطالعۀ تاثیر نگاره‌های عاشورایی نسخ چاپ سنگی کلیات جودی بر کاشی‌های تکیه معاون‌الملک. پژوهش‌های علوم تاریخی، 13 (2): 147 -173. https://doi.org/10.22059/jhss.2021.325817.473432

17. - کوثری، مسعود، (۱۳۸۰). آسیب‌شناسی فرهنگی ایران: مطالعه موردی دورۀ قاجار. تهران: مرکز مطالعات اسلام و ایران.

18. - محتشم، آ، (۱۳۹۶). نقش قصدگرایی در مداخلات حفاظت و مرمت. نشریه هنرهای تجسمی و کاربردی، ۹(۱۸)، ۱۰۱-۱۱۹. https://doi.org/10.30480/vaa.2017.584

19. - محمدزاده، مهدی؛ و آهنی، لاله، (۱۴۰۰). تأملی بر کارکردهای چندبعدی تصویر «مجلس درویشان». نگارینۀ هنر اسلامی، 8 (21): ۵۲-۶۷. https://doi.org/10.22077/nia.2021.4446.1485

20. - مدنی، امیر‌حسین، (۱۳۸۶). هرمنوتیک گادامر. فصلنامه هنر، (۷۲): ۲۱-۲۷.

21. - مصاحبه با آقای محمد معینی (فرزند ارشد معاون‌الملک)، مرشد ابراهیم (مداح تکیه در دوران معاون‌الملک) و خاک‌رنگی (آشپز تکیه). (۱۳۷۶-۱۳۷۷).

22. - مهدی‌آبادی، ملیحه، (۱۳۷۶). مطالعه و شناخت بنا و کاشی‌کاری‌های تکیۀ معاون‌الملک کرمانشاه. دومین کنگرۀ معماری و شهرسازی ایران، بم.

23. - مهدی‌آبادی، ملیحه، (۱۳۹۰). تغییرات پیرامون تکیۀ معاون‌الملک کرمانشاه بر اساس سندی دیگر. اسناد بهارستان، ۱: 343-358.

24. - مهدی‌آبادی، ملیحه؛ و خدیوی، سیامک، (۱۳۸۱). تغییرات بنا و تزئینات تکیۀ معاون‌الملک کرمانشاه. اثر، ۳۳-۳۴: 145-100.

25. - نوروزی، نسترن، (۱۳۹۷). خوانش مضامین جامعه‌شناختی کاشی‌کاری تکیۀ معاون‌الملک. پژوهش هنر، ۹(۲): ۲۱۳-۲۵۲. https://doi.org/10.22059/jsal.2018.252082.665596

26. - نوروزی، نسترن؛ و دادور، ابوالقاسم، (۱۳۹۷). زیبایی‌شناسی تطبیقی نقاشی‌های دیواری مذهبی (حادثۀ کربلا) در امامزاده زید و تکیۀ معاون‌الملک در تعامل با تعزیه. نگره، ۱۳(۴۸)، https://doi.org/10.22070/negareh.2019.885

27. - هدایتی‌راد، علی، (1395). بررسی پیکره‌های انسانی در کاشی‌کاری‌های تزیینی تکیۀ معاون‌الملک. دانش هنرهای تجسمی، ۴(۱): ۱-۱۵. بازیابی‌شده از: https://part.usc.ac.ir/article_126043

28. - یوزباشی، عطیه؛ حسینی، سیدرضا؛ و چارایی، عبدالرضا، (۱۴۰۱). شناسایی هنرهای تجسمی و تصویری مؤثر بر دیوارنگاره‌های بناهای مذهبی عصر قاجار (مطالعه موردی: تکیه معاون‌الملک کرمانشاه). مطالعات هنر اسلامی، ۱۹(۴۶): ۴۹۰-۵۱. https://doi.org/10.22034/ias.2020.252721.1393

29. - شلایرماخر، فریدریش، (۱۴۰۱). هرمنوتیک (دست‌نوشته‌های سال‌های ۱۸۰۹ تا ۱۸۱۹). ترجمۀ محمدابراهیم باسط. تهران: نشر نی.

30. - شلایرماخر، فریدریش، (۱۹۹۸). هرمنوتیک و نقد و سایر نوشته‌ها. ترجمه و ویرایش اندرو بویی، کمبریج: انتشارات دانشگاه کمبریج.

31. - واربرتون، نایجل، (۱۳۸۳). الفبای فلسفه. ترجمۀ مسعود. علیا. انتشارات ققنوس.

32. - نیچه، فریدریش ویلهلم؛ و هایدگر، مارتین، (۱۳۹۳/۲۰۱۴). هرمنوتیک مدرن: سخنرانی و مقالات مدرن. ترجمۀ بابک احمدی. تهران: نشر مرکز.

33. - نیچه، فریدریش ‌ویلهلم… [و دیگران] (۱۳۷۹/۲۰۰۰). هرمنوتیک مدرن. ترجمۀ بابک احمدی، مهران مهاجر و محمد نبوی، ویرایش دوم، تهران: نشر مرکز.

34. - موحد، علی؛ امان‌پور، سعید؛ و نادری، کاوه، (۱۳۹۰). بازاریابی گردشگری شهری بر اساس برندیابی با مدل فرآیند تحلیل سلسله مراتبی (AHP)، مطالعۀ موردی؛ شهر کرمانشاه. برنامه‌ریزی فضایی جغرافیا، ۱ (۳): ۱۷-۱۹.

36. References

37. - Ahmadi, B,. (1999). The text-structure and textual interpretation. Nashr-e Markaz. (in Persian).

38. - Asgari, F. & Shayestefar, M., (2021). Reviewing the Effects of Lithographic Ashura Paintings of Judi Collection on the Tilework of Tekyeh Moaven al-Molk. Historical Sciences Studies, 13(2): 147-173. https://doi.org/10.22059/jhss.2021.325817.473432 (in Persian).

39. - Barthes, R., (1967). La mort de l’auteur [The death of the author]. Aspen, (5-6).

40. - Barthes, R., (1977). The Death of the Author.”Image, Music, Text. Trans. Stephen Heath. London: Fontana, (1977)

41. - Documents Cultural Heritage, Handicrafts, and Tourism Research Institute. (2006). Tehran. (in Persian)

42. - Gadamer, H.-G., (2004). Truth and method (J. Weinsheimer & D. G. Marshall, Trans.). Continuum. (Original work published 1960).

43. - Gadamer, H.-G., (2005). Haqiqat va Ravesh [Truth and method] (B. Khorramshahi, Trans.). Tehran: Iranian Institute for Humanities and Cultural Studies. (Original work published 1960)

44. - Grundin, J., (2012). Hermeneutics (M. R. Ghasemi, Trans.). Tehran: Nashr-e Mahi. (Original work published [2012]) (in Persian)

45. - Hedayati Rad, A., (2016). Studying the human figures in the ornamental tileworks of Moaven al-Molk Mosque. Knowledge of Visual Arts, 4(1): 1-15. Retrieved from: https://part.usc.ac.ir/article_126043 (in Persian)

46. - Interviews with Mr. Mohammad Mo’eini (eldest son of Moaven al-Molk), Morshed Ebrahim (a eulogist at Tekyeh during Moaven al-Molk’s period), and Khaak-Rangi (Tekyeh’s cook) (1997–1998). (in Persian)

47. - Kothari, M., (2001). Cultural pathology of Iran: A case study of the Qajar period. Center for the Study of Islam and Iran. (in Persian)

48. - Madani, A. H., (2007). Gadamer’s hermeneutics. Art Quarterly, (72): 21–27. Retrieved from https://ensani.ir/fa/article/journal-number/20593 (in Persian)

49. - Mahdiabadi, M., (1999). A study of the recognition of the building and tiles of Tekyeh Moaven al-Molk in Kermanshah. Paper presented at the 2nd Congress of Architecture and Urban Planning in Iran, Bam. (in Persian)

50. - Mahdiabadi, M., (2011). Changes around Tekyeh Moaven al-Molk in Kermanshah based on a second document. Asnad-e Baharestan Journal, 1: 343-358. (in Persian)

51. - Mahdiabadi, M. & Khadivi, S. (2002). Changes in the building and decorations of Tekyeh Moaven al-Molk in Kermanshah. Ather, 33–34: 145-100. (in Persian).

52. - Mohammadzadeh, M. & Ahani, L., (2021). A reflection on the multidimensional functions of the image of Majles Darvishan. Negarineh Islamic Art, 8(21): 52-67. https://doi.org/10.22077/nia.2021.4446.1485 (in Persian)

53. - Mohtasham, A., (2017). The role of intentionalism in conservation-restoration interventions. Journal of Visual and Applied Arts, 9(18): 101-119. https://doi.org/10.30480/vaa.2017.584 (in Persian)

54. - Movahhed, A., Amanpour, S. & Naderi, K., (2011). Urban tourism marketing based on branding with the analytical hierarchy process (AHP) model: A case study of Kermanshah. Scientific Journal of Spatial Planning, 1(3): 17–19. (in Persian)

55. - Nietzsche, F. & Heidegger, M., (2014). Modern hermeneutics: Selected modern essays (B. Ahmadi, M. Mohajer, & M. Nabavi, Trans.). Nashremarkaz Publishing. (in Persian)

56. - Nietzsche, F., Heidegger, M., Gadamer, P., Ricoeur, & et al., (2000). Modern hermeneutics (B. Ahmadi, M. Mohajer, & M. Nabavi, Trans., 2nd ed.). Nashremarkaz Publishing. (in Persian)

57. - Norouzi, N., (2018). Reading of sociological themes for tiles of Tekyeh Mo’aven ol-Molk. Sociology of Art and Literature, 9(2): 213-252. https://doi.org/10.22059/jsal.2018.252082.665596 (in Persian)

58. - Norouzi, N. & Dadvar, A., (2018). Comparative aesthetics of religious murals (Karbala event) in Imamzadeh of Zeyd and Tekyeh of Moaven al-Molk in interaction with Ta'ziyeh. Negareh Journal, 13(48): 86-103. https://doi.org/10.22070/negareh.2019.885 (in Persian)

59. - Palmer, R., (1998). Hermeneutics: Interpretation theory in Schleiermacher, Dilthey, Heidegger, and Gadamer (M. S. Hanaei Kashani, Trans.). Hermes Publishing. (in Persian)

60. - Parvizi, A., (2023). Spiritual manifestations of art in the paintings of Tekyeh Moaven al-Molk. Farhangian University Publishing. (in Persian)

61. - Schleiermacher, F., (1838/2023). Hermeneutics (M. I. Baset, Trans.). Ney Publishing. (In Persian)

62. - Schleiermacher, F., (998). Hermeneutics and Criticism And Other Writings. Translated and edited by Andrew Bowie; first published, United Kingdom: Cambridge University Press.

63. - Selaki, M. R., (2019). “Analysis of the influence of social factors on the murals of Tekyeh Moaven-ol-Molk, Kermanshah, with a hegemony of power approach” (Master’s thesis). University of Science and Culture, Tehran, Faculty of Art and Architecture. Supervisor: Mahdi Akhouiyan. Retrieved from: https://ganj.irandoc.ac.ir

64. - Shahbazi, S., (2007). Tekyeh Moaven al-Molk: The manifestation of religious and epic art. Ketab-e Mah-e Honar, (103), 4.

65. - Shayestehfar, M., (2011). Reflection of the themes of Surah Yusuf in the wall paintings of Abbasiyeh. Ketab-e Mah-e Honar, (159): 54-63.

66. - Shirazi, M. N. H. (Forsat al-Dawlah). (1314 AH/1983). Works of the Persians: In the history and geography of the descriptions of the places of Persia. Yasawali Cultural Center. (in Persian)

67. - Soleimani, P. & Razeghi, A., (2024). Evaluating tiling restoration practices: A critical analysis informed by theory and six case studies. Athar, 44(4): 592-616. Retrieved from: http://athar.richt.ir/article-2-1801-fa.html (in Persian)

68. - Sufi, H., (2018). “The influence of Sassanid art on the visual space of Tekyeh Moaven-ol-Molk, Kermanshah” (Master’s thesis). Tehran University of Art, Faculty of Visual Arts. Supervisors: Alireza Esfahanizadeh & Javad Nobahar. Retrieved from: https://ganj.irandoc.ac.ir

69. - Warburton, N., (2004). Philosophy: The basics (M. Alia, Trans.). Qoqnoos Publishing. (in Persian)

70. - Youzbashi, A., Hosseini, S. R. & Charaei, A., (2022). Identifying visual arts influencing the murals of Qajar religious buildings (Case study: Tekyeh Moaven al-Molk, Kermanshah). Islamic Art Studies, 19(46): 490-516.

71. - Zarei, M. E. & Heidari Babakamal, Y., (2016). A research on the variety of art themes and the origin of the Qajarian tiles in the Mo’aven-ol Molk Tekyeh, Kermanshah. Journal of Fine Arts - Visual Arts, 21(4): 53-64. https://doi.org/10.22059/jfava.2016.59953 (in Persian)

ارسال پیام به نویسنده مسئول

بازنشر اطلاعات
	این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است.