Mendeley  

Zotero  

An Analytical Study of Bow Motifs in Islamic Tombstones at the Archaeology Museum of Khalkhal County. athar https://doi.org/10.22034/Athar.1859
URL: http://journal.richt.ir/article-1-1859-fa.html

هنر اسلامی، با توجه به ویژگی‌های فرهنگی، مذهبی و اجتماعی خود، همواره به‌عنوان یک ‌زبان نمادین در انتقال مفاهیم دینی و اجتماعی عمل کرده است. در این‌میان، سنگ‌قبرهای اسلامی با ترکیب عناصر هنری و معنوی، به‌ویژه ازطریق نقوش خاص، نمادهایی چون کمان را در خود جای‌داده‌اند؛ نقش کمان به‌عنوان نمادی از سلاح و قدرت نظامی جایگاه ویژه‌ای دارد. شهرستان خلخال، با تاریخ کهن و فرهنگ غنی، یکی از مناطق مهم در نگه‌داری و نمایش این سنگ‌قبرها به‌شمار می‌رود. موزۀ باستان‌شناسی خلخال دارای انواع سنگ‌قبر با اشکال گوناگون است که بازتاب‌دهندۀ تنوع هنری و فرهنگی این منطقه هستند. این پژوهش با رویکرد توصیفی-تحلیلی، انجام ‌شده. داده‌های تحقیق ازطریق مطالعات کتابخانه‌ای و بررسی‌های میدانی گردآوری‌ شده‌اند و نقوش کمان در پنج نمونۀ سنگ‌‌قبر صندوقی و گهواره‌ای تحلیل و مستندسازی شده است. نتایج پژوهش نشان می‌دهد که نقش کمان در این سنگ‌قبرها، علاوه‌بر جنبه‌های زیبایی‌شناسی، معنایی عمیق از پیوند میان زندگی دنیوی و اُخروی و نمادی از استحکام در برابر گذر زمان را به تصویر می‌کشد. کمان‌ها معمولاً با دیگر نمادهای تزئینی مانند: گل‌ها، گیاهان و نگاره‌های هندسی ترکیب ‌شده‌اند که زبان بصری پیچیده‌ای از مفاهیم دینی و فرهنگی را منتقل می‌کنند. بررسی تطبیقی این نقوش با نمونه‌های مشابه از سایر مناطق نشان می‌دهد که سنگ‌قبرهای دارای نقش کمان عمدتاً از نوع صندوقی بوده و این نقش‌ها غالباً همراه با شمشیر به‌کار رفته‌اند. این یافته‌ها بر اهمیت حفظ و مستندسازی این آثار تأکید دارند و به‌عنوان نمادهایی از هویت فرهنگی و تاریخی جامعۀ اسلامی نقش به‌سزایی در انتقال مفاهیم مذهبی و اجتماعی دارند.