دوره ۴۲ - شماره ۲ (تابستان ۶-۱۴۰۰ - شماره پیاپی : ۹۳) - در حال انتشار ...                   برگشت به فهرست مقالات | برگشت به فهرست نسخه ها

XML English Abstract Print


1- کارشناس‌ ارشد مطالعات معماری ایران، دانشکده معماری، پردیس هنرهای زیبا، دانشگاه تهران، تهران، ایران ، safari.l@ut.ac.ir
2- کارشناس‌ ارشد معماری انرژی، دانشکده معماری، پردیس هنرهای زیبا، دانشگاه تهران، تهران، ایران
چکیده:   (57 مشاهده)
به‌دلیل ارتباط جهان اسلام با غرب و ورود عناصر غربی تغییری عمیق در هنر دیوارنگاری ایجاد شد. دیوارنگاری که قبل از سدۀ ۱۸م در اختیار دربار قرار داشت، با کم‌رنگ شدن جنبۀ درباری‌اش، جنبۀ مردمی پیدا کرد و بین مردم مقبولیت یافت و در فضاهای خانه‌های افراد اعیان جامعه بروز نمود. نقاشی‌های دیواری در خانه‌های تاریخی دو شهر تبریز و توکات دردورۀهای قاجار و عثمانی که از مهم‌ترین حکومت‌های جهان اسلام بودهاند، می‌توانند منبع خوبی برای شناسایی و بررسی نقوش باشند. این پژوهش، با روش توصیفی-تحلیلی بر پایۀ مطالعات کتابخانه‌ای در پی پاسخ به این سؤالات است که تغییرات رخ‌داده در جامعۀ قاجار و عثمانی، موجب چه تغییراتی در دیوارنگاری‌ها گردید؟ دیوارنگاری‌های قاجاری و عثمانی چه وجوه اشتراک و تمایز، از نظر ویژگی‌های مضامین تصویری، با هم دیگر دارند؟ براین اساس پژوهش حاضر با بررسی دیوارنگاری‌های خانه‌های شهرهای تبریز و توکات، بر اساس مدارک تصویری و نوشتاری موجود به شناسایی، دسته‌بندی و مقایسۀ تطبیقی نقوش می‌پردازد. نتیجۀ بررسی‌ها نشان داد دیوارنگاری‌ها را می‌توان از دو منظر موضوعات و شیوۀ اجرا بررسی کرد. به فراخور مبحث، مضامین موجود در دیوارنگاری‌ها به سه دستۀ اصلی (نقوش انسانی-حیوانی، نقوش معماری - طبیعت و نقوش تزیینی) تقسیم گردید. پس از بررسی نقوش مشخص گردید که تصاویر دارای تشابهات و تمایزاتی در مضامین و تکنیک‌ها با هم دیگر دارند. علی‌رغم اشتراکی مانند ماهیت تصویر، اصول و قواعد که عدم‌تسلط بر قواعد، به‌وضوح در نمونه‌ها دیده می‌شود تمایزاتی به‌علت مختصات مکانی تبریز و توکات به وجود آمده‌اند. از عمدۀ تمایزات می‌توان به متنوع بودن نقوش و رنگ، کیفیت بالاتر و نحوۀ اجرای بهتر نقوش قاجاری به‌دلیل پایبندی به اصول نگارگری ایرانی نسبت به نقوش عثمانی اشاره کرد. همچنین نزدیکی و ارتباط بیش‌تر عثمانیان با دنیای غرب و التقاط‌گرایی و تأثیر بیش‌تر، مهم‌ترین دلیل برای بروز تمایز بین دیوارنگاری‌های دو دورۀ قاجار و عثمانی باشد.
     

✅ دیوارنگاری که قبل از سده 18م در اختیار دربار قرار داشت، با کم‌ رنگ شدن جنبه درباری‌ اش، جنبه مردمی پیدا کرد و بین مردم مقبولیت یافت و در فضاهای خانه‌های افراد اعیان جامعه بروز نمود. نقاشی‌های دیواری در خانه‌های تاریخی دو شهر تبریز و توکات در دوره‌های قاجار و عثمانی که از مهم‌ترین حکومت‌های جهان اسلام بودهاند، می‌توانند منبع خوبی برای شناسایی و بررسی نقوش باشند.


نوع مطالعه: پژوهشی | موضوع مقاله: تاریخ معماری و شهرسازی
دریافت: 1400/3/31 | پذیرش: 1400/5/30

فهرست منابع
1. Adamiat, F. (1983). Amirkabir and Iran, seventh edition. Tehran: Kharazmi Publications. [in Persian]
2. Afzaltoosi, E. (2005). A Survey of a Historical Record from Qajar Era. Journal of Asnad. (15)3. 26-31. [in Persian]
3. Azhand, Y. (2006). Mural Paintings in Qajar period. Journal of Fine Arts - Visual Arts. Volume 9. pp. 34-41. [in Persian]
4. Aghdashloo, A. (2009). From Happiness and Regrets. Tehran: Ayeneh Publications. [in Persian]
5. Arabkhani, R. (2009). Ottoman Thought in the History of Ottoman Reforms. Quarterly Journal of the History of Islam and Iran. Nineteenth Year. New Volume. No. 3, 79. 127-143. [in Persian]
6. Alizadeh, S. (2012). Study and technology of painting in the first Qajar period. Negareh Quarterly. No. 22. 84-72. [in Persian]
7. Ansari, H., & Heidari, E. (2018). Reflections on the effects of the evolution of Iranian- culture and society in the middle of the Qajar era on murals (as evidenced by the murals of Sarem Al-Dowleh mansion in Kermanshah). Journal of Fine Arts - Visual Arts. Volume 23. Number 1, pp. 17-28. [in Persian]
8. Barqi, M. (2011). A Study of Designs and Patterns in Old Qajar Houses of Tabriz. M.Sc. Thesis. Iran. Tabriz. Faculty of Islamic Art. Faculty of Carpet. Department of Art Research. [in Persian]
9. Bemanian, M.R., Momeni, K., & Soltanzadeh, H. (2011). Comparative study of tile designs of Chaharbagh and Seyed Isfahan schools. Comparative Studies of Art. NO.1, 2, pp. 1-16.
10. Chelkowski, p., & Floor, W. (2002). Art (Naqqashi) and Artists (Naqqashan) in Qajar Persia. (Y. Azhand and M. Akhiar. Trans.). Shaseven el Baghdadi Publication. [in Persian]
11. Demirarsalan, D. (2016). 19. Yüzyıl Türk Sivil Mimarisinde Duvar Resmi Estetiği ve İstanbul Teması. Mimarlık ve Yaşam Dergisi.1/1. s: 105-125. [DOI:10.26835/my.264135]
12. Ebrahimi Siahbomi, Z., & Razani, M. (2013). Qajar wall paintings from Quranic stories: A case study: Religious Mural paintings of the Hariri House of Tabriz. The conference of reflects the Islamic philosophy in art and architecture. Tehran: Tarbiyat Modares University. [in Persian]
13. Ebrahimi Naghani, H. (2007). The manifestation of human form in Qajar painting. Golestan Honar. No. 9. 88-82. [in Persian]
14. Esmaeeli Sangari, H& ,. Omrani, B. (2014). History and Architecture of Old Tabriz Houses. Tabriz: Forouzeh Publications. [in Persian]
15. Eyice, S. (1981). XVIII. Yüzyılda Türk Sanatı Ve Türk Mimarisinde Avrupa Neo-Klâsik.
16. Fardanesh, F., Mohammad Hosseini, P., & Heidari, A.A. (2013). Cultural Analysis of Tabriz Salmasi House Based on Report Theory. Iranian Architecture Quarterly. No. 81-99. [in Persian]
17. Godin, G. (2009). History of Ottoman Architecture. (A. Eshraghi. Trans.). Tehran: Institute for Compiling and Publishing Text Works of Art. [in Persian]
18. Gardner, H. (1999). Art through the Ages. Translated by mohammad tagi faramarzi. Tehran: Agah Publishers.
19. Hatam. J. (2008). Looking at Qajar Paintings. Naghsh-mayeh Semi-anually Journal, 2 (1). [in Persian]
20. Inankur, Z. (2001). The Changing Image of Women in nineteenth Century Painting. Electronic Journal of Oricntal Studies, 4, pp:1-21.
21. Jahangard, A. A., Shirazi, A. A., & pour Rezaian, M. (2015). Explaining the theory of ideal realism in Qajar painting and the relation of court iconography with it. Alchemy of Art. No. 16, pp. 122-107. [in Persian]
22. Kamrani, B. (2006). Genealogy of Angel in Persian Painting. Ketab-e Mah-e Honar. (95 & 96).
23. Khalili, M. (2009). The trend towards realism in Iranian painting from the beginning of the thirteenth century to the present. Master Thesis. Faculty of Arts. Shahed University. [in Persian]
24. Mohammadzadeh, M., Sharifian, Sh., & Mehraeen, M. (2016). Art in the Service of the Discourse of Modernization: A Case Study of Ottoman Painting from the Late Empire to the Establishment of the Republic. Journal of Islamic Industrial Arts, 1(1), 19-11. [in Persian]
25. Madhooshian Nejad, M., Hadadian, M. A., & Razani, M. (2017). The Study of Murals in the Royal Halls of the Hariri Houses of Tabriz and the House of Ghavam Al-Dowleh of Tehran. Islamic Industrial Arts Chapter, 1, 51-36. [in Persian]
26. Masoudi Amin, Z. (2015). Persianization in Isfahan School Painting. Cultural Approach. Bagh-e Nazar, 38(13), 46-39. [in Persian]
27. Makinejad, M. (2008). History and Art of Iran in the Islamic Period - Architectural Decorations. Tehran: Center for Research and Development of Humanities. First Edition. [in Persian]
28. Özkeçeci, I., Gül Durukan, S. N., & Alacalı, H. (2018). XVII-XIX. Yüzyillarda Osmanli Donemi Könut Mimarisi ic mekan Tasarimlarinda tavan Dekorlarin Genel Bir Bakis. Düzeltilmiş gönderim 15 Nisan. [DOI:10.29224/insanveinsan.398956]
29. Özgen, M. (2007). Tokat Latifoğlu Konağı, Vakıflar Dergisi, 30, 487.
30. Pashapoor, M. (2014). Contemporary Mural Painting Based on Qajar Examples of Tabriz. M.Sc. Thesis. Iran. Tabriz. University of Islamic Arts, Faculty of Islamic Arts. Painting. [in Persian]
31. Pakbaz, R. (2000). Encyclopedia of Art. Tehran: Contemporary Culture. Second Edition. [in Persian]
32. Papila, A. (2008). Osmanil Imparatorluğu'nun Batılılaşma Döneminde Resim Sanatının Ortaya Çıkışı ve Osmanlı Kimliğinin Resimsel Anlatımı. Gazi Üniversitesi. Güzel Sanatlar Fakültesi, Sanat ve Tasarım Dergisi. (The Emergence of Painting and Pictorial Expression of Ottoman Identity during the Westernisation Period of Ottoman Empire).
33. Sertyüz, N., & Şahin, F. (2018). Tokat Canikli Konaği Ahşap Üzeri Kalem Işi Bezemeleri. Kalemisi, 6(12). [DOI:10.7816/kalemisi-06-12-08]
34. Saka Akin, E., & Hanoglu, C. (2017). Tokat'da Bir Konut: Madimağin Celal'in Evi. Conference Paper.
35. Sharifzadeh, A.M .(2002). Murals in Iran: Qajar and Zand periods in Shiraz. Tehran: Cultural Heritage. Handicrafts Tourism Organization of Iran. [in Persian]
36. Shaw, M.K. Wendy. (2011). Ottoman Painting: Reflections of Western Art from the Ottoman Empire to the Turkish Republic. London: Tauris. [DOI:10.5040/9780755610792]
37. Üslûbu. Sanat Tarihi Yıllığı IX - X. İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Sanat Tarihi Enstitüsü 1979-80. İstanbul: Edebiyat Fakültesi Matbaası.
38. Uzun, T. (2017). 19.Yuzyil Osmanli Duvar Resimlerinde Yeniligin Ve Degisimin Sembolu Tasvirler. Karabük Üniversitesi Edebiyat.

ارسال نظر درباره این مقاله : نام کاربری یا پست الکترونیک شما:
CAPTCHA

ارسال پیام به نویسنده مسئول


بازنشر اطلاعات
Creative Commons License این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است.