دوره ۴۲ - شماره ۴ (زمستان ۱۲-۱۴۰۰ - شماره پیاپی : ۹۵) - در حال انتشار ...                   برگشت به فهرست مقالات | برگشت به فهرست نسخه ها

XML English Abstract Print


1- دانشگاه هنر اصفهان ، shekofte.as@gmail.com
2- دانشگاه هنر اصفهان
3- نامعلوم
چکیده:   (194 مشاهده)
محوطه تاریخی-فرهنگی تاق‌بستان در دیواره رشته کوه‌های پرآو-بیستون قرار گرفته است. این محوطه از دوران ساسانی باقی مانده است که شامل سه بخش اصلی از نقش برجسته‌های سنگی با نام‌های متداول تاق بزرگ، تاق کوچک و نقش اردشیر دوم است. این آثار از زمان خلق (ساسانی) تا کنون دائماً در معرض عوامل محیطی بوده‌اند و از منظر تخریب‌های رخداده در سطوح کمتر مورد توجه قرار گرفته‌اند. بدین سبب این پژوهش با هدف بررسی الگوهای تخریب نقوش برجسته سنگی با روش مطالعات میدانی و مطالعات ماکروسکوپی انجام گرفت. در بررسی‌های انجام شده معلوم گشت که رسوبات سطحی بطور گسترده (عمدتاً در تاق بزرگ) در تنالیته رنگ‌های روشن تا نارنجی و قهوه‌ای و حتی سیاه سطح نقوش برجسته را پوشانده‌اند، بطوریکه ظرافت‌های نقوش ساسانی از دید عموم مخفی مانده است. در ضلع غربی تاق بزرگ این رسوبات باعث مخدوش شدن بخش اعظمی از نقش برجسته‌ها (خصوصاً صورت ندیمان و همراهان شاه) شده‌اند. تاق کوچک و نقش اردشیر دوم کمتر تحت تاثیر رسوبات انحلالی قرار گرفته‌اند. زیرا رسوبات در تاق بزرگ عمدتا در اثر خروج آب از کانال‌های طبیعی موجود در زیر تاق نشأت گرفته و در اثر جاری شدن آب در بین نقوش، رسوب کرده است. در نقش درخت زندگانی نقش فرشته و دیواره‌های ضلع شرقی و غربی تاق کوچک و نقش اردشیر دوم اثراتی از فعالیت میکروارگانیزم‌ها و بقایای باکتریایی مشاهده می‌شود. خوردگی حفره‌ای در اثر فعالیت گلسنگ در این نواحی موجب مخدوش و ناهموار شدن سطح شده است. همچنین سیمان‌های مرمتی بکار رفته جهت پَرکردن درزه‌های صخره، باعث شکل گیری شوره‌هایی در نواحی اطراف خود شده‌اند. بنابراین از مطالعه الگوهای تخریب معلوم گشت که جریان آب در بین نقش برجسته‌ها و انحلال رخ داده توسط این جریان در کنار فعالیت میکروارگانیزم‌ها و مداخلات نادرست پیشین از مهمترین عوامل مخدوش کننده سطوح نقش برجسته سنگی تاق بستان هستند.
     
موضوع مقاله: حفاظت و مرمت
دریافت: 1400/3/24 | پذیرش: 1400/8/27

ارسال نظر درباره این مقاله : نام کاربری یا پست الکترونیک شما:
CAPTCHA

ارسال پیام به نویسنده مسئول


بازنشر اطلاعات
Creative Commons License این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است.