، فرزانه فرخفر*2
، هاشم حسینی3
عصر سلجوقی، از درخشانترین دورههای هنر سفالگری در جهان اسلام است و یکیاز عوامل مهم این درخشش، همگامی تصاویر منقوش بر سفالینههای این دوران با ادبیات است. کتیبهها و نقوش سفالینههای این عصر، تجّلیگاه فرهنگ و باورهای مردم زمانه خود بوده؛ بهطوری که محمل مناسبی برای بازنمایی تاریخ، اساطیر، ادبیات و بهویژه روایتهای ادبی همچون مضامین عاشقانه به شمار میآمده است. در این پژوهش درنظر داریم به شناسایی و تحلیل مضامین عاشقانه منقوش بر سفالینههای سلجوقی بپردازیم و برحسب نوع مضمون، پیوند و گسست متن و تصویر را در نمونههای منتخب، مورد ارزیابی قرار دهیم. پرسش این است: همگامی متن و تصویر در نگارههای عاشقانه منقوش بر سفال سلجوقی، با چه کیفیتی صورت گرفته است؟ هدف، شناسایی ارتباط مضامین عاشقانه با نقوش همان روایات بر سفالینههای سلجوقی است تا از این طریق تنوع مضامین عاشقانهی مورد اقتباس در تصویرگری نقوش سفالینههای عصر سلجوقی شناسایی و ارتباط آنها با تصویر مشخص شود. این پژوهش با بهرهگیری از روش تطبیقی- تحلیلی انجام گرفته و شیوۀ گردآوری مطالب کتابخانهای_اسنادی است. جامعه آماری مبتنیبر 8 نمونۀ ممتاز از سفالینههای مینایی و زرینفام سلجوقی با مضامین عاشقانه پرتکرار ازجمله: بهرام و آزاده، لیلیومجنون، خسرووشیرین، ورقهوگلشاه و بیژنومنیژه است که براساس ویژگیهای بصری و نوشتاری نمونهها، دستهبندی و تحلیل شدهاند. نتایج کلی تحقیق نشان میدهد که در اکثر نمونههای منتخب، همگامی متن و تصویر وجود دارد و بیشترین اقتباس در تصویرگری نقوش سفالینههای سلجوقی از متون داستانی پیشاز اسلام بوده است.
| بازنشر اطلاعات | |
|
این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است. |