fa شناسایی ساختار محلات و ارزش‌های کالبدی مرکز شهر تاریخی شیراز پیش از اسلام تا دوره قاجاریه <div style="text-align: justify;"><span style="font-size:14px;"><span style="font-family:IRANsans;">شهر شیراز از پیشینه تاریخی غنی‌ای برخوردار است و در طول تاریخی همواره به‌عنوان یکی از مهم‌ترین شهرهای فلات مرکزی ایران به شمار رفته است. همچنین این شهر به‌دلیل قرارگیری در مجاورت دشت مرودشت یکی از زیستگاه‌های مهم ایران در دوران هخامنشیان و ساسانیان به شمار می‌رفت و در دوره پس از اسلام نیز یکی از شهرهای مهم ایران محسوب می‌شد. این نقش و جایگاه بعد از حمله مغول ویژگی ممتازی به خود گرفت و شیراز به‌عنوان قطب فرهنگ و ادب ایران محسوب می‌شد. اهمیت سیاسی این شهر در دوره‌های مختلفی که به‌عنوان پایتخت مدنظر بود و قرارگیری آن در مرز شمالی دشت شوش، آن را تبدیل به دروازه جنوب به شمال ایران کرده است. این اهمیت و جایگاه و تأثیر آن بر ویژگی‌های شکلی این شهر از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. در فقدان مستندات قابل‌اتکا از شکل شهر در دوره‌های تاریخی، به‌ویژه تا طلوع حکومت صفویه، نیاز به بازنمایی تصویری روشن از سیر تحولات کالبدی این شهر بیش‌از‌پیش احساس می‌شود. در این مقاله با توجه به موضوعیت تاریخی آن، جمع‌آوری داده‌ها به روش توصیفی با رویکرد تاریخی- اسنادی و با بهره‌گیری از متون و منابع انجام شد. همچنین تحلیل داده‌ها و نتایج حاصل از مطالعات به روش تحلیلی- تطبیقی بود. درنهایت می‌توان تغییرات معماری بناها و فضاهای شهری شیراز در دوره‌های پیش از اسلام و بعد از اسلام تا ظهور حکومت صفویه و بعد از آن تا دوره زندیه و قاجاریه را تقسیم‌بندی کرد و به‌کمک نقشه‌های ارائه‌شده ویژگی‌های معماری بناها و فضاهای شهری شیراز را هر دوره به نمایش گذاشت.</span></span></div> <div style="text-align: justify;"><span style="font-size:14px;"><span style="font-family:Times New Roman;">Shiraz is rich in history and has always been regarded as one of the most important cities in the central plateau of Iran. Also, it is one of the most important habitats of Iran during the Achaemenid and Sassanid eras, due to its proximity to Marvdasht plain and was also considered as one of the most important cities of Iran in the post-Islamic period. This role took distinctive features after the Mongol invasion and Shiraz was regarded as a hub for Iranian culture and literature. Further, the impact of the morphological features of the city is of particular importance. As there is a lack of reliable documents for the form of the city in historic periods, especially until the beginning of Safavid, it is necessary to create a clear picture of the evolution of the physical representation of the city. In the present study, with respect to its historical subject, the related data were collected by descriptive method based on historical- documentary approach. Data were analyzed based on comparative method. Finally, the changes in architecture and urban spaces in Shiraz were divided into pre-Islamic and post-Islamic period until the advent of the Safavid and the architectural features of the buildings and urban spaces in each period were described based on the presented maps.</span></span></div> شیراز, شهر تاریخی, صفویه, زند, قاجار Shiraz, Historic city, Safavid, Zand, Qajar. 216 239 http://athar.richt.ir/browse.php?a_code=A-10-2429-4&slc_lang=fa&sid=2 Alireza Gholinejad Pirbazari علیرضا قلی‌نژاد پیربازاری gholinejadali@gmail.com Yes Member of the faculty of the Cultural Heritage and Tourism Research Institute, Tehran, Iran عضو هیئت‌علمی پژوهشگاه میراث فرهنگی و گردشگری، تهران ، ایران David Kurtmanjian داوید کرتمنجیان No