fa جایگاه، ساختار و اجزای معماری جامعه شهری در یک جامعه ایلی، براساس منابع مکتوب و نتایج کاوش‌های باستان‌شناسی در قراقوروم <div style="text-align: justify;"><span style="font-size:14px;"><span style="font-family:IRANsans;">قراقوروم در طول نیمه اول قرن هفتم ه. ق پایتخت قلمرو خانان مغول محسوب می‌شد. وسعت این قلمرو علاوه‌بر منطقه مغولستان، شامل سرزمین‌های چین، ایران، روسیه و اروپای شرقی بود. در طول سال‌های فوق، این شهر مقصد بسیاری از صنعتگران، بازرگانان و دانشمندانی بود که از سرتاسر این قلمرو گسترده، جهت خدمت در دربار خان بزرگ به مغولستان رهسپار می‌شدند. تا سال‌های اخیر، عمده اطلاعات درباره این پایتخت کهن، منحصر به منابع مکتوبی بود که تاریخ‌نویسان و سیاحان در تمدن‌های چین، ایران و اروپا ارائه داده بودند. با گسترش دامنه کاوش‌های باستان‌شناسی در طول دو دهه اخیر در این محوطه، بسیاری از زوایای پنهان این استقرارگاه تاریخی، در دسترس قرار گرفت. واکاوی این اطلاعات و تطبیق آنها با اسناد تاریخی، نه‌تنها می‌تواند به بسیاری از سؤالات درباره سلوک زندگی فرمانروایان مغول در ابتدای دوره حکومتشان پاسخ دهد، بلکه می‌تواند نشانگر تأثیرات و تأثرات متقابل فرهنگی میان این فرمانروایان کوچ‌نشین و ملل تابع شهرنشین باشد. این مقاله ضمن بررسی آخرین اطلاعات حاصل از حفاری‌های باستان‌شناسی و مطابقت آنها با استنادات تاریخی برجای‌مانده، ویژگی‌های عمده اولین پایتخت حکمروایان کوچ‌رو را تبیین کرده و تأثیراتی را که سلوک کوچ‌نشینی آنان بر نوع استقرار و طراحی این شهر داشته بررسی کرده است. اطلاعات این مقاله با روش‌های کتابخانه‌ای و مقایسه یافته‌های حاصل گردآوری شده و پژوهش با روش تطبیقی-تحلیلی صورت گرفته است. نتایج این پژوهش نشان می‌دهد، قراقوروم شهری ازپیش طراحی‌شده با فرم هندسی مشخص بوده و بیشتر جهت استقرار مردمانی از ملل تابعه، مانند صنعتگران، بازرگانان و دبیران درباری احداث شده است. خانان بزرگ به‌همراه ارکان دولت مغول، تنها به اقامت دوره‌ای بسیار کوتاه در حومه شهر اکتفا کرده و به‌منظور پایبندی به سلوک کوچ‌نشینی، به‌صورت دوره‌ای از استقرارگاهی به اقامتگاه دیگر در حرکت بوده‌اند.</span></span></div> <div style="text-align: justify;"><span style="font-size:14px;"><span style="font-family:Times New Roman;">The Karakorum was the capital of the Mongol dynasty during the 13th century. In addition to Mongolia, the territory included China, Iran, Russia, and Eastern Europe. During these years, the city was the destination of many artisans, merchants, and scientists from all over the vast territory, who traveled to Mongolia to serve at the court of the Great Khan. Until recent years, much of the information about this ancient capital was limited to written sources provided by Chinese, Iranian, and European historians and globe trotters. With the expansion of archeological excavations in the area over the last two decades, many hidden corners of this historic site became available. Analyzing this information and matching it with historical documents can both answer any questions about the way of life of the Mongol rulers at the beginning of their reign, and can reveal the cultural interactions between these nomadic rulers and the subjugated nations. This article examines the latest information from archaeological excavations and their relevance to the surviving historical citations explains the main features of the first capital of nomadic rulers and examines the effects of their nomadic behavior on the settlement and design of the city. The data of this article have been collected by library methods and the obtained findings and the research has been done by the comparative-analytical method. The results of this study showed that the Karakorum is a pre-designed city with a specific geometric shape and has been built mostly for the settlement of people from dependent nations such as craftsmen, merchants, and court secretaries. The great Mongol Khan was content with staying only for a very short period in the suburbs, and to adhere to the nomadic way of life, he moved periodically from one settlement to another.</span></span></div> قراقوروم, امپراتوری مغول, دولت کوچ‌نشین, اقامتگاه‌های فصلی. Karakorum, Mongol empire, Nomadic government 156 177 http://athar.richt.ir/browse.php?a_code=A-10-2257-1&slc_lang=fa&sid=2 Shahin Garakani Dashteh شاهین گرکانی دشته shaahin.dashteh@gmail.com 0000000296651486 Yes 1. PhD of Archaeology, Department of History and Archaeology, Faculty of Humanities, Science and Research Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran دکتری باستان‌شناسی، گروه تاریخ و باستان‌شناسی، دانشکده علوم انسانی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران Mohammad Mortezayi محمد مرتضایی m_mortezayi2008@yahoo.com No 2. Associate Professor of Archaeology Department of Cultural Heritage and Tourism Research Institute, Tehran, Iran دانشیار، گروه باستان‌شناسی دوران اسلامی پژوهشگاه میراث فرهنگی و گردشگری، تهران، ایران