Athar

fa قَدمگاه آذرشهر نیایشگاه اسلامی یا مهرابه اشکانی؟ Azarshahr Qadamgah Islamic shrine or Parthian shrine? <div style="text-align: justify;"><span style="font-size:14px;"><span style="font-family:IRANsans;">پس از کشف نیایشگاه‌های صَخره‌ای ایران در چند دهه اخیر، ماهیت این آثار همواره مورد بحث بوده است. ردپای بسیار کم‌رنگ و مُبهم از عصر پدید آمدن این آثار به‌جای مانده، امکان گاهنگاری و کاربری دقیق و مطلق برای پژوهشگران و علاقه‌مندان آثار صخره‌ای دشوار کرده است. از سویی دیگر، ماهیت صخره‌ای و غار بودن این محل‌ها بیشتر پژوهشگران را بر آن داشته است؛ که آن‌را به آیین مهرپرستی نسبت دهند؛ این در حالی است که شواهدی از آیین مهرپرستی در این فضاهای قُدسی کشف و شناسایی نگردیده است. نیایشگاه‌های صَخره‌ای از جمله آثار ارزشمند معماری ایرانی هستند که ماهیت کاربری و گاهنگاری این آثار همواره مورد بحث بوده است. در این پژوهش نیایشگاه قدمگاه در شهرستان آذرشهر به روش مطالعات تطبیقی و تاریخی – تحلیلی مورد مطالعه قرار گرفته و به دنبال پاسخ به پرسشهای زیر است: 1. گاهنگاری نسبی قدمگاه براساس شواهد باستانشناختی و معماری متعلق به چه دورانی است؟ 2. ماهیت کارکردی این فضای دستکند چه بوده است؟ این پژوهش در پی آن است که ضمن بررسی و بازشناسی این فضای قٌدسی، از طریق مطالعۀ تطبیقی و بررسی برخی جزئیات، تاریخ و کارکرد قابل قبول‌تر، برای این نیایشگاه ارائه دهد. بر اساس پژوهش حاضر، با مدارک موجود این فضای دستکند، یک نیایشگاه صخره‌ای (خانقاه) مربوط به سدههای میانی اسلامی بوده و بهنظر میرسد منسوب دانستن این محوطه به آئین مهرپرستی دور از ذهن بوده است. در نهایت، اگر چه گاهنگاری دیگر نیایشگاههای صخرهای نیازمند پژوهش مستقل است، شاید گاهنگاری و کاربری نسبی نیایشگاه صَخرهای قدمگاه آذرشهر بتواند راهگشایی برای دیگر آثار دستکند مشابه باشد.</span></span></div> <div style="text-align: justify;"><span style="font-size:14px;"><span style="font-family:Times New Roman;">After the discovery of Iranian rock shrines in recent decades, the nature of these works has always been debated. Very faint and vague traces from the era of the emergence of these surviving works, the possibility of accurate and absolute chronology and absolute use for researchers and enthusiasts of difficult rock works. On the other hand, the rocky and cave nature of these neighborhoods has led most scholars to attribute it to the cult of Mehr; However, no evidence of the seal of worship has been discovered or identified in these sacred spaces. Rock shrines are among the valuable works of Iranian architecture that the nature of use and chronology of these works has always been discussed. In this research, Qadmagah shrine in Azarshahr city has been studied by comparative and historical studies-analysis method and seeks to answer the following questions:<span dir="RTL"> 1</span>. What is the relative chronology of Qadamgah based on archeological and architectural evidence? 2. What was the functional nature of this handicraft space? This research seeks to provide a more acceptable history and function for this shrine through a comparative study and review of some details, while examining and recognizing this sacred space. According to this research, according to the available evidence, this handicraft space is a rock shrine (monastery) related to the Islamic Middle Ages. Accordingly, attributing this area to the ritual of love has been far from the mind. Finally, although the chronology of other rock shrines requires independent research, perhaps the dating and relative use of the Azarshahr <strong>Qadamgah </strong>rock shrine may pave the way for other similar handicrafts.</span></span></div> َدمگاه آذرشهر, معماری صخره‌ای, نیایشگاه‌های صَخره‌ای, دوران اسلامی, معبد مهر Azarshahr Qadamgah, rock architecture, rock shrines, Islamic period, Mehr shrine 92 107 http://athar.richt.ir/browse.php?a_code=A-10-59-4&slc_lang=fa&sid=2 Saeid Sattarnezhad سعید ستارنژاد saeidsattarnejad@yahoo.com Yes Ph.D. Student Archaeology, University of Mohaghegh Ardabili, Ardabil, Iran دانشجوی دکتری باستان‌شناسی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران