fa بررسی معماری و آرایه‌های تزئینی گورخانه میرحیدر در اسفندقه جیرفت کرمان، ایران <div style="text-align: justify;"><span style="font-family:IRANsans;"><span style="font-size:14px;">آرامگاه‌ها در معماری و فرهنگ ایران دوره اسلامی اهمیت بسیاری دارند. این بناها با توجه به تناسب شکل و کارکرد خود نام‌های گوناگونی دارند، از جمله برج، گنبد، بقعه، مزار، امامزاده، قدمگاه، زیارتگاه، آرامگاه، مدفن، روضه و الفاظ مشابه که ممکن است به ساختمانی <span style="color:black;">نهاده بر گور </span>اشاره داشته <span style="color:black;">باشد. در قدیم برای گور واژه &laquo;نهفت&raquo; و واژه‌هایی مانند گورگاه و گورجای نیز استفاده می‌شد که شامل فضایی سرپوشیده روی قبر بود. گورخانه میرحیدر اسفندقه یکی از این فضاهاست که روی مقبره میرحیدر از عارفان و بزرگان ایل مهنی و از نوادگان ابوسعید ابوالخیر بنا شده است. این </span>بنا در روستای دولت‌آباد اسفندقه از توابع شهرستان جیرفت قرار دارد و متعلق به دوره صفوی است. نقشه بنا از داخل چلیپایی است که در بالا به هشت ضلع و هشت طاق‌نما تبدیل شده است و سپس گنبد مدور را روی آن ساخته‌اند. این آرامگاه دارای تزئینات گچ‌بری، نقوش هندسی و اسلیمی با نقش شاه‌عباسی به‌صورت نقاشی روی گچ است. سؤال اصلی این است که عناصر معماری و تزئینی گورخانه میرحیدر چگونه است و از نظر ساختار فضایی و پلان به کدام بناهای آرامگاهی شباهت دارد؟ هدف این مقاله، بررسی ساختار معماری، عناصر تزئینی و هنری گورخانه میرحیدر است. نتایج نشان می‌دهد این بنا از نظر پلان با بناهای آرامگاهی مانند مقبره ملاحسن کاشی و آخوند کوهبنانی، فارفان اصفهان، نسک و کشیت گلباف شباهت دارد. برای رسیدن به این هدف، شناسایی، معرفی و تحلیل معماری و جزئیات این آرامگاه صورت گرفت. اطلاعات نیز به‌صورت میدانی و کتابخانه‌ای جمع‌آوری و تحلیل داده‌ها براساس استدلال استقرایی انجام شد.</span></span></div> <div style="text-align: justify;">Shrines are important in architecture and Iran culture in Islamic era. These buildings have different names based on the shape and function. The most important of these names include tower, cupola, monument, shrine, Imam shrine, Step, tombstone, tombs, burial, mourning and similar terms refer to a building that is placed on a grave. In the past, for graves, terms such as &ldquo;Nahoft&rdquo; (cache), &ldquo;goorgah&rdquo; and &ldquo;goorjay&rdquo; (both meaning place of grave) were also used, which was and indoor place with the grave placed inside it. Monument of Mir Heidar Esfandagheh is one of these places that is made on Mir Heidar&rsquo;s grave, one of the mystics and elders of the tribe Mehni and of Abu Said Abolkheir descendants. The building is in the village of Dolatabad Esfandagheh from Jiroft city district and it belongs to the Safavid period. From inside the building map is crossover which in the top becomes eight sides and eight arcades and then round dome built on it. The tomb has bed decorations, geometric and arabesque with the Shah Abbas painting. The main question is, what are the architectural and decorative elements of the grave, and are similar to which buildings in terms of&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; spatial structure and plan? The purpose of this paper is to investigate the architectural structure, decorative and artistic elements of the graveyard. The results showed that this building in terms of plan is similar to the monumental monuments such as the tomb of Mulla Hassan Kashi and Akhund Kouhbanani, Farfan Isfahan, Nask and Keshit of Golbaf. This paper studied the art and structure of Mir Heidar tomb. To achieve this goal, the architecture and details of this tomb were identified, introduced and analyzed. Data collection was performed in the field and library and data analysis was conducted based on inductive reasoning.</div> گورخانه, میرحیدر, معماری, اسفندقه, تزئینات Monument, Mir Heidar, Safavid architecture, Esfandagheh, Decoration 17 35 http://athar.richt.ir/browse.php?a_code=A-10-179-1&slc_lang=fa&sid=2 Masoumeh Barsam معصومه برسم m.barsam92@gmail.com Yes PhD Candidate in Archaeology, Department of Archeology, Faculty of Conservation and Restoration, Isfahan University of Arts, Isfahan, Iran 1دانشجوی دکتری باستان‌شناسی،گروه باستان شناسی،دانشکده حفاظت و مرمت، دانشگاه هنر اصفهان، اصفهان، ایران Yousef Faryabi یوسف فاریابی No Graduate of Art Research, Faculty of Arts, Sistan and Baluchestan University دانش‌آموخته کارشناسی ارشد پژوهش هنر ،دانشکده هنر، دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان، ایران