Athar

fa بررسی سنت ساختِ عمارت اربابیِ مزرعه قاضی‌بالا در قم Investigating the tradition of building the Manor of Qazibala Farmstead in Qom مزارع مسکون به‌ عنوان یک مجتمع زیستی کوچک با عناصر وابسته‌ای چون عمارت اربابی توسط معماران محلی، طراحی ‌شده و سپس به‌ تدریج ساخته می‌شدند. به‌طور معمول معماری این عمارت‌ها به‌دلیل حضور ارباب و خانواده ایشان دارای تجمل بیشتری بود و از نظر مکان‌یابی در موقعیت بهتری نسبت به سایر عناصر قرار داشت. عمارت اربابی محمدحسین‌خان‌ خلج در مزرعه قاضی‌ بالا نیز یکی از دَه‌ها عمارت اربابی است که در مزارع اقلیم گرم‌ و خشک ایران شناسایی ‌شده و نیازمند بررسی کالبدی عمیق‌تری است. مسئله اصلی پژوهش، نیاز به شناخت بیشتر درباره معماری عمارت‌های اربابی متعلق به مزارع مسکون ایران است. بر این اساس دو پرسش اصلی با هدف معرفی یک عمارت اربابی دوره قاجار در بطن مزرعه قاضی‌ بالا مطرح می‌شود: ۱. عمارت اربابی محمدحسین‌خان‌خَلَج دارای چه ویژگی‌های کالبدی است؟ ۲. نوع مالکیت عمارت چه تأثیری در پیدایش آن ویژگی‌ها داشته است؟ در این مقاله و با توجه به ماهیت تاریخی موضوع، از رهیافت تفسیری و روش تفسیری- تاریخی استفاده می‌گردد. منابع مهمی چون اسناد تاریخی معتبر، تصاویر قدیمی مالکان و مصاحبه با بازماندگان در کنار مطالعات وسیع میدانی توانسته است به شناخت این موضوع کمک کند. این تحقیق با بررسی ویژگی‌های شکلی و محتوایی عمارت به این نتیجه رسیده است که معیارهایی چون آسایش، استحکام، تفرج و تجمل می‌توانند به‌عنوان اصول کلی در سنت ساخت عمارت اربابی محمدحسین‌خان‌ خَلَج قابل‌فهم و بازخوانی باشند. Residential farmsteads as small biological complexes with dependent elements such as; manors were designed by local architects and then gradually built. Because of the presence of the landlord and his family, the architecture of these buildings was usually more luxurious, and it was in a better location than other elements. The manor of Mohammad Hossein Khan Khalaj in Qazibala farmstead is also one of the dozens of manors that have been identified in the fields of the hot and dry climate of Iran and needs a deeper physical investigation. The moot point of the research is the need to know more about the architecture of manorial buildings belonging to residential farmsteads in Iran. Based on this, two main questions are raised with the aim of introducing a Qajar period manor in the heart of Qazibala farmstead: 1. what are the physical characteristics of the manor of Mohammad Hossein Khan Khalaj? 2 What impact has the manor's ownership had on physical characteristics? In this article, considering the historical nature of the subject, the interpretive approach and historical interpretive method are used. Authentic historical documents, old photographs of owners, interviews with survivors, and extensive field studies have all contributed to a better understanding of this issue. This research has come to the conclusion that criteria such as; comfort, strength, entertainment and luxury can be understood and read as general principles in the tradition of building the manor of Mohammad Hossein Khan Khalaj. مزرعه مسکون, عمارت اربابی, میراث کشاورزی, خَلَج, قاضی‌بالا Farmstead, Manor, Agricultural Heritage, Khalaj, Qazibala 736 755 http://athar.richt.ir/browse.php?a_code=A-10-3041-3&slc_lang=fa&sid=2 Hosein Raie حسین راعی hoseinraie@iust.ac.ir Yes Assistant Professor, School of Architecture and Environmental Design, Iran University of Science and Technology, Tehran, Iran استادیار، دانشکده مهندسی معماری و شهرسازی، دانشگاه علم و صنعت ایران، تهران، ایران Mohsen Biglari محسن بیگلری mohsenbiglari1@gmail.com No Researcher, Qom, Iran پژوهشگر، قم، ایران