مروری بر جایگاه گرماسنجی مادونقرمز در حفاظت و مرمت بناهای تاریخی بهعنوان روشی غیرمخرب و کاربرد آن در صنعت ساختمان
، هلیا ولی*
، سپیده بنایی
✅ آزمایشهای غیرمخرب از جمله روشهای غیرتهاجمی و غیرتماسی هستند که بدون ایجاد آسیب در سازهها این امکان را فراهم میکنند تا از صحت عملکرد سازه مطمئن شویم؛ بنابراین چون روشهای غیرمخرب به اجزای سازه صدمهای وارد نمیکنند، باعث صرفهجویی در وقت و هزینه نیز میشوند. از طرفی ابنیه تاریخی نیز در طی زمان در معرض آسیبهای متعدد قرار گرفته و حتی پس از اقدامات حفاظتی نیز نیازمند پایش و کنترل مداوم هستند؛ از اینرو با بهرهگیری از روشهای غیرمخرب میتوان بناهای تاریخی را حفظ نموده و از سلامت آنها نیز اطمینان پیدا کرد.
✅ استفاده از نقوش و نمادها در هنر ایران جایگاه والایی داشته است. این نقوش دربردارنده تجارب فرهنگی و معتقدات مذهبی دوران خود هستند؛ بنابراین به فهم بهتر سیر تحول اندیشههای مردم دوران خود کمک میکنند. یکی از شاخصههای مهم آثار هنری هخامنشی نقوش تزیینی بهکار رفته در آن است که تأثیر عمیقی بر هنر دورههای مختلف تاریخی بعد از خود گذاشته است. یکی از نقشهای پر تکراری که در هنر هخامنشی استفاده شده، عقاب است که با آسمان و خورشید پیوند داشت.
✅ فهم چگونگی اثرگذاری نماد کهن الگوها بر گذرگاهها بهعنوان مرز، تغییر عالم، محل اتصال و تفکیک دو عرصه درون و برون دارای اهمیت است. هدف تحقیق حاضر تحلیلی بر نماد کهن الگوها و نیروی آفرینش ناخود آگاه جمعی در گذرگاههاست. تأثیر کهن الگوها در تاریخ گذرگاهها چگونه است؟ مفهوم گذر در ناخود آگاه جمعی چگونه بر فضاهای ساختهشده اثر گذاشته است؟
✅ در این پژوهش به دنبال آن بودیم تا بدانیم ویژگیهای بصری این آثار چگونه بوده است و نقوش جانوران ترکیبی با چه کیفیتی طراحی و اجرا شدهاند؟ جامعه بررسی این پژوهش را ۲۲ اثر زرین مربوط به سکاها موجود در موزه ارمیتاژ تشکیل میدهد. نتایج بهدستآمده نشان از بهکارگیری فرم، تکنیکهای دقیق و رویکردهای متنوع در طراحی و اجرای نقوش جانوران ترکیبی دارد که این آثار را دارای ارزش بصری ممتازی میکند.
✅ نتایج این پژوهش نشان میدهد که پدیده کانونی در پندارهای رایج درباره طراحی سنتی، «نفی طراحی در سنت» است. این مقوله کانونی حاصل پژوهشهای بیطرفانه درباره طراحی سنتی نیست، بلکه نتیجه هشت گروه عوامل زمینهای و فرانظری است که شناخت موضوع را مخدوش کردهاند.
مطالعات تطبیقی گونهشناسی معماری، الگوهای آرایهای و گاهنگاری مسجد جامع قدیم (مسجد عتیق) در مجموعه شیخ احمد جام، با رویکرد باستانشناسی
✅ نتایج مطالعات و تحقیقات با رویکرد باستانشناسی بر روی مسجد جامع قدیم، با بهرهگیری از گزارشهای باقیمانده و اسناد قبل و در حین مرمت اثر، حاوی نکات ارزشمند ساختاری، به لحاظ گونهشناسی و تاریخ معماری این بنا بود که نشان داد مسجد جامع با شیوهای متفاوت از دیگر بناهای مجموعه شیخ جام و با چندین کاربرد، در ثلث نیمه اول قرن 8 هجری/ سده 14 ساخته شده و در طول زمان دچار تغییرات فضایی شده است.
✅ هدف از این پژوهش، تبیین بنیانهای آموزشی سنتی معماری ایران با تأکید بر فتوتنامه بنایان است که در حیطه سه بنیان آموزشی توانش، دانش و بینش انجام شده است. این پژوهش از نظر هدف یک پژوهش بنیادی است و از لحاظ نوع، پژوهشی کیفی است که با رویکردی تفسیری-تاریخی بر پایه متون و اسناد تاریخی انجام شده است.
✅ نتایج تحقیق نشان میدهد ساختار کالبدی شهرسازی بوشهر در دستهبندی میدان، میدانچه و گذرها و معابر صورت گرفته است که هرکدام از اینها با ویژگیهای خود به ایجاد شرایط مناسب برای ایجاد یک قرارگاه رفتاری و تعاملات اجتماعی مطلوب کمک نمودهاند.
مطالعه گونهشناسی و سازمان فضایی قلعهها و استحکامات دفاعی دامنههای جنوبی البرز مرکزی (محدوده استان تهران) در قرون میانی اسلامی
✅ در پژوهش حاضر، که به شناسایی و مستندسازی 159 اثر و بنای دفاعی در استان تهران انجامید، مشخص شد که قلعهسازی در استان تهران از دوران مادها آغاز و در دوران اشکانی و ساسانی توسعه یافته و در دوران اسلامی بهویژه قرون میانی به اوج میرسد.
✅ مطالعات صورت گرفته نشان میدهد که نقوش ادوات جنگی بیشتر روی سنگ قبور قوچ و شیرهای سنگی و محرابیشکل نقش بسته و شامل شمشیر، تیر و کمان، خنجر، گرز، تفنگ، سپر و نیزه است که در میان آنها، شمشیرهای منحنی بیشترین کاربرد را طی ادوار داشته است.