Mendeley  

Zotero  

Soofi S, Raie H, Mehdizadeh Saraj F. (2026). Review of the Balov Vineyards House: Architectural Analysis of Vineyard House-Gardens within the Agricultural Heritage Context, Case Study of Balov Village, Urmia. Athar. 48(1), 115-146. doi:10.61882/Athar.1998.3041.9
URL: http://athar.richt.ir/article-2-1998-fa.html

شمال‌غرب ایران محل شکل‌گیری باغات انگورتاریخی از دورۀ قاجار تا دورۀ پهلوی بوده است. در این اقلیم و در جریان پژوهش، 14 خانۀ باغ تاریخی انگور در روستای بالو ارومیه انتخاب و مستندنگاری شده‌اند. این باغات دارای قابلیت‌های کالبدی و کارکردی ویژه هستند و بخشی از نظام زیست و معیشت جامعۀ محلی را شکل داده‌اند. آن‌ها از سه بخش باغ انگور، وَرَزَن و چَرَز در هم‌کناری با عناصر دیگری چون منابع آبی تشکیل‌شده و قابل بررسی هستند. مسئله پژوهش، شناخت ویژگی‌ها و تبیین مورفولوژی کالبدی و معماری خانه‌باغ‌های انگور است. بسیاری از آن‌ها به‌دلایل متعدد اقلیمی و انسانی در معرض تخریب قرار دارند. هدف پژوهش، معرفی خانه‌باغ‌های تاریخی انگور به‌عنوان بخشی از میراث کشاورزی بالو است. بر این‌اساس دو پرسش دربارۀ ویژگی‌ها‌ی کالبدی و کارکردی خانه‌باغ‌ها مطرح شده و جهت پاسخ به آن‌ها از راهبرد کیفی و پارادایم تفسیری-تاریخی استفاده می‌گردد. یافته‌ها نشان داده است، آن‌ها مجموعه‌های کشت‌خوانیِ معیشتی بوده‌اند که در دورۀ پهلوی و قاجار توسط کشاورزان محلیِ مسلمانان و آشوری‌ ساخته شده و اغلب کوچک مقیاس و رعیتی بوده‌اند. خانه‌باغ‌های تاریخی برأساس نوع ویژگی‌هایی که در آن‌ها وجود دارد، قابل دسته‌بندی و گونه‌بندی هستند. هر ویژگی‌ چه از منظرکالبدی و چه از منظرکارکردی به معرفی یک گونه منجر می‌شود. این پژوهش با بررسی ویژگی‌های هشت‌گانۀ کالبدی و کارکردی در خانه‌باغ‌های انگور از قبیل؛ استقرارِ عناصر، دورۀ ساخت، جهت‌گیری خانه‌باغ‌ها و باور مذهبی، ساختار، مالکیت، وسعت، حجم، تنوع محصولات از آن‌ها به‌عنوان معیارهایی برای دست‌یابی به گونه‌بندی استفاده کرده است.