1- دانشجوی دکتری، تاریخ تطبیقی و تحلیلی هنر اسلامی، دانشکدۀ هنر ومعماری، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.
2- استادیار گروه عکاسی، دانشکدۀ هنر ومعماری، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران (نویسندۀ مسئول). ، pedramdadfar@gmail.com
3- استادیار مؤسسه آموزش عالی اقبال لاهوری، مشهد، ایران.
4- دانشیار گروه پیش از تاریخ، پژوهشکدۀ باستانشناسی، پژوهشگاه میراثفرهنگی و گردشگری، تهران، ایران.
چکیده: (54 مشاهده)
منارههای تاریخی یکی از شاخصترین آثار معماری در میراثفرهنگی عثمانی است. بعضی از آنها بهویژه منارههای جدید که با تکنولوژی مدرن ساختهشدهبودند، در سالهای اخیر بر اثر بادهای شدید یا زلزله فروریخته یا آسیب دیدهاند. پس از آن، میراثفرهنگی ترکیه بهپژوهش در مورد مزایا و معایب تکنیکهای قدیمی مورد استفاده در منارههای تاریخی پرداخت. از اینرو برای مقایسه آنها با منارههای ایرانی، بهمعماری بنای شمستبریزی پرداخته شد که یکی از قدیمیترین بناهای تاریخی در شهر خوی است. استواری این بنا پس از گذر قرنها و با وجود رُخداد زمینلرزههای مختلف، ضرورت بررسی و مستندنگاری آنرا بیان میکند. بنابراین، یکی از اهداف این پژوهش در مرحله اول بررسی منارهها براساس ویژگی ساختار معماری و تحلیل شیوه سازهای آنها از نظر استحکامسازی است و در گام بعدی تطبیق و گونهشناسی فرم و نقوش منارههای شمستبریزی با دیگر منارههای ترسیمشده در نگارههای مطراقچی است. برای این منظور مطالعه مذکور برطبق دو سؤال پایهریزی شده است: 1. منارههای تاریخی ترکیه دارای چه نوع ویژگیهای معماری و سازهای است و چه تفاوتی با ساختار مناره شمستبریزی دارند؟ 2. چه نوع فرم و نقوش تزیینی برطبق گونهشناسی در نگارههای ترسیمی از مطراقچی در منارههای مذهبی و عرفانی از شهرهای ایران بهخصوص خوی بهکار رفته است؟ نتیجه این پژوهش نشان میدهد که مناره شمستبریزی بر اساس رویدادهای تاریخی و نوع معماری خاص آن متعلّق به دوره صفوی است و عناصر سازهای بهکار گرفته شده؛ از جمله فرم باریکشونده مناره، کاهش ضخامت اجزای آن با افزایش ارتفاع، ایجاد فضای خالی با اجرای پلکان است که بهکارگیری اینگونه تدابیر معمارانه و سازهای مناره را از خسارات شدید در طول قرنها محفوظ نگه داشته است. دادههای این پژوهش با راهبرد تاریخی- تحلیلی تدوینشده و روش پژوهش نیز در قالب جمعآوری اطلاعات کتابخانهای و بخشی نیز بهصورت میدانی است و سپس به تجزیهوتحلیل دادهها پرداخته شده است.
نوع مطالعه:
مقاله پژوهشی |
موضوع مقاله:
تاریخ معماری و شهرسازی دریافت: 1404/2/15 | پذیرش: 1404/5/15 | انتشار: 1404/12/1