Athar

fa باغ میر و نقش آن در ساختار شهری محمدآباد جرقویه Bagh-e Mir and Its Role in the Urban Structure of Mohammadabad-e Jarquyeh  محمدآباد جرقویه (گرکویه) سکونتگاهی در جنوبِ شرق اصفهان و در دامنۀ کوههای کلاهقاضی است که هستۀ تاریخی آن قلعه و باغی را در بر می‌گیرد. در حاشیۀ شمال غربی هستۀ تاریخی بقایای قلعۀ کهنه دیده می‌شود که سابقۀ آن را به دورۀ ایلخانی نسبت می‌دهند. قلعۀ نوین احتمالاً هستۀ جدید روستا در دوران متأخرتر و بعد از اواخر دورۀ صفوی بوده است. در کنار این قلعه و در دورۀ قاجار باغی ساخته شده که بخشی از هستۀ حکومتی روستا محسوب می‌شده است. باغ میر با شکلی نزدیک به مربع و با مساحت تقریبی 18000 مترمربع تاکنون پاربرجا مانده است. در طی سال‌ها و همگام با تغییر و تحولات محلی و ازجمله تبدیل روستا به شهر، دگرگونی‌های وسیعی در محمدآباد و همچنین باغ میر رخ داده است. این مقاله در پی پاسخ دادن به این پرسش است که باغ یادشده چه طرح و اجزایی داشته و از چه جایگاه و نقشی در محمدآباد برخوردار بوده است. هدف این مقاله شناخت ابعاد گوناگون باغ و نحوۀ توسعه و تخریب آن در نسبت با ساخت شهری محمدآباد است. این مطالعه راهبردی تاریخی دارد و برای نیل به نتیجه عمدتاً بر شواهد مادیِ باقی‌مانده و اسنادی همچون عکس‌های تاریخی و هوایی تکیه دارد و به مطالعه و تفسیر آنها می‌پردازد. یافته‌های مطالعه علاوه بر آشکار کردن خصوصیات و اجزای باغ نشان می‌دهد که با شکل‌گیری آن، تغییراتی در ساخت شهری محمدآباد رخ داده و مرکزیتی در برابر سردر و عمارت باغ شکل گرفته است. افزون بر این یافته‌های مقاله نشان می‌دهد که باغ ساختاری دوگانه دارد و از دو بخش مجزا و در عین‌حال مرتبط شکل گرفته است و سازندگان آن بعدها در پی توسعۀ باغ به سوی شمال و نواحی بیرون حصار شهر بوده‌اند و سعی داشته‌اند با ساخت ورودی جدیدی، باغ را با راه اصلی منطقۀ جرقویه پیوند دهند.  Mohammadabad-e Jarquyeh (Garkuyeh) is a settlement located in southeastern Isfahan, at the foothills of Mount Kolah-Ghazi. Its historic core comprises a fortress and an associated garden. Remains of an earlier fortress, attributed to the Ilkhanid period, are preserved along the northwestern edge of this nucleus, while a later fortress established a new settlement core after the late Safavid period. Adjacent to this later fortress, a garden was constructed during the Qajar period as part of the village’s governmental nucleus. Bagh-e Mir, approximately square in plan and covering an area of about 18,000 square meters, has partially survived to the present day. Over time, substantial transformations affected both Mohammadabad and the garden itself, particularly in conjunction with the settlement’s transition from village to town. This article addresses two principal questions: what were the original layout and components of Bagh-e Mir, and what role did the garden play within the urban structure of Mohammadabad? The study seeks to identify the garden’s spatial characteristics and to examine the processes of its expansion and partial destruction in relation to the town’s urban development. Adopting a historical-analytical approach, the research relies primarily on surviving material evidence and documentary sources, including historical maps and aerial photographs, which are systematically examined and interpreted. The findings clarify the garden’s layout and constituent elements, demonstrating that its construction significantly altered Mohammadabad’s urban structure by forming a new center in front of the garden’s monumental entrance and main mansion. Furthermore, the study reveals that Bagh-e Mir possessed a dual structure composed of two distinct yet interconnected sections, and that its patrons later sought to extend the garden northward beyond the city wall in an attempt to connect it to Jarquyeh’s principal regional route through the construction of an additional entrance.   باغ میر,محمدآباد جرقویه,ساخت شهر,ابوالحسن‌خان سرتیپ,دوره‌ی قاجار Garden of Mir,Mohammad Abad Jarghouyeh,Construction of the City,Abol-hassan Khan Sartip,Qajar Era 0 0 http://athar.richt.ir/browse.php?a_code=A-10-2416-7&slc_lang=fa&sid=2 Parisa Bagheripoor Monfared پریسا باقری پور منفرد parisa_monfared66@yahoo.com No Islamic Azad University, Central Tehran Branch دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه ازاد اسلامی ، واحد تهران مرکز حمیدرضا Jayhani حمیدرضا جیحانی hjayhani@gmail.com Yes Center for Documentation, Architectural History and Restoration, Faculty of Architecture and Urban Planning, Shahid Beheshti University مرکز مستندنگاری، مطالعات معماری و مرمت، دانشکده معماری و شهرسازیدانشگاه شهید بهشتی