Athar

other واکاوی پایبندی به سنت‌های محلی زندیه در مرمت کاشیکاری هفت رنگ مسجد وکیل شیراز در دوره قاجار An Analysis of the Qajar Restoration of Haft Rang Tiling at the Vakil Shiraz Mosque and its Adherence to Zandiyeh Local Traditions <div style="text-align: justify;">مسجد به‌عنوان یکی از نمادهای مهم فرهنگی- اجتماعی در ایران تحت تأثیر نگرشهای حکومتی، با تغییرات متنوعی در ساختار و تزیینات روبه‌رو شده است. از مساجد مهم زندیه در شیراز مسجد وکیل است که با تزیینات کاشی هفت رنگ و معرق آراسته شده و برخی تزیینات کاشی هفت رنگ آن در دوره قاجار مرمت شده است. هدف، بررسی جایگاه سنتهای محلی زندیه در مرمت کاشی هفت رنگ مسجد در دوره قاجار است و به‌دنبال پاسخ به این سؤال که آیا دیدگاه فرهنگی دوره قاجار در مرمت تأثیری داشته و یا همان سنتهای محلی زندیه دنبال شده است. روش پژوهش به صورت توصیفی تحلیلی و پیمایشی است. نتایج بیان میدارد که نقوش در کاشی هفت رنگ در دوران زند تحت تأثیر دیدگاه قومی- ایلیاتی زندیه و برخی سنتهای دوره صفویه طراحی شده و با سادگی و آراستگی همراه است که طرحها به‌صورت تجریدی و انتزاعی ترسیم شدهاند اما در تعمیرات صورت گرفته در دوره قاجار در مسجد وکیل که عمدتاً در دوره ناصرالدین شاه و فتحعلی شاه انجام پذیرفته است دیده میشود که طرح و رنگ در برخی بخشها تغییر یافته و از نقوشی مانند گلدانی، پرنده و منظره‌پردازی و رنگ صورتی در مرمتها استفاده شده است. نقوشی که در دوران زندیه مرسوم نبوده و در مسجد استفاده نشده است. بنابراین میتوان گفت تفاوت تأثیر دیدگاه تغییر یافته قاجاریه در مرمتهای صورت پذیرفته وجود دارد و پایبندی به سنتهای محلی دوره زندیه در مرمتهای دوران قاجار کمتر دیده میشود.</div> <div style="text-align: justify;">The mosque is one of the important socio-cultural symbols in the Islamic Iran. One of the important mosques is Vakil mosques, where different designs have been used in the decoration of Haft Rang (seven-colored) tiles. The purpose is to investigate the impact of changes in socio-cultural perspectives of governments on the design of Haft Rang tile. What effect the socio-cultural perspective has had on the design of mosque designs and what is the nature of design changes in the Haft Rang tiles in these mosques? The research method is descriptive-analytical. The results show that the patterns in the seven-colored tile during the Zand period are influenced by the Zandi Ethnic-Illyrian view and are associated with simplicity and beauty. These patterns are drawn in an abstract way and have less variety in terms of design and color. In contrast, the designs in the Qajar period are influenced by the westernize perspective and are very colorful and rich, reflecting nature realistically. Repairs made in the Qajar period introduced this type of design and color to the Vakil Mosque, causing changes in the structure of Haft Rang tile designs. Therefore, it can be said that the difference in socio-cultural attitudes in different eras will have an important impact on changing artistic perspective.</div> مرمت, زندیه, قاجار, مسجد وکیل, کاشی هفت رنگ Restoration, Zand, Qajar, Vakil Mosque, Haft Rang Tile 554 567 http://athar.richt.ir/browse.php?a_code=A-10-3234-4&slc_lang=other&sid=2 Maryam Shirvani مریم شیروانی M_shirvani@shirazartu.ac.ir https://orcid.org/0000000313299243 Yes Restoration of Historical monuments group. Archeology and Restoration Department, گروه مرمت بناهای تاریخی، دانشکده باستان شناسی و مرمت، دانشگاه هنر شیراز،